<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="C097n1821">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Zhonghua Canon (Chunghwa Book Edition), Electronic version, No. 1821 楞伽經纂</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">中華大藏經（<name role="" type="person">中華書局</name>版）數位版, No. 1821 楞伽經纂</title>
			<author>劉宋 <name role="" type="person">求那跋陀羅</name>譯經　宋 楊彥國詮註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>4卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">C</idno>.<idno type="vol">97</idno>.<idno type="no">1821</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Zhonghua Canon (Chunghwa Book Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">中華大藏經（<name role="" type="person">中華書局</name>版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">楞伽經纂</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【中華】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00042">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00042</charName>
				<mapping cb:dec="983082" type="PUA">U+F002A</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+517E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>冀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[八/異]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00144">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00144</charName>
				<mapping cb:dec="983184" type="PUA">U+F0090</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/免]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00931">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00931</charName>
				<mapping cb:dec="983971" type="PUA">U+F03A3</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+2A37F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+廣]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01008">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01008</charName>
				<mapping cb:dec="984048" type="PUA">U+F03F0</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2BA3B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>段</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(暇-日)-(己-(乳-孚))+几]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01594">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01594</charName>
				<mapping cb:dec="984634" type="PUA">U+F063A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2676B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>腰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[要/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08073">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08073</charName>
				<mapping cb:dec="991113" type="PUA">U+F1F89</mapping>
			<mapping type="unicode">U+23140</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>旨</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[〦/日]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08729">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08729</charName>
				<mapping cb:dec="991769" type="PUA">U+F2219</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41AB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>窗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/匆/心]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB11276">
				<charName>CBETA CHARACTER CB11276</charName>
				<mapping cb:dec="994316" type="PUA">U+F2C0C</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+980B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@巳)*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB13378">
				<charName>CBETA CHARACTER CB13378</charName>
				<mapping cb:dec="996418" type="PUA">U+F3442</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+6350</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>捐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[捐-口+ㄙ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB28916">
				<charName>CBETA CHARACTER CB28916</charName>
				<mapping cb:dec="1011956" type="PUA">U+F70F4</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4852</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[車*田]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2010-12-22T14:26:51">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0081a" n="0081a"/>
<lb ed="C" n="0081a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序</cb:mulu><head>楞伽經纂序</head>
<lb ed="C" n="0081a02"/><p xml:id="pC097p0081a0201">洪惟此道不容以聲靈山破顏而法
<lb ed="C" n="0081a03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0081a0301" n="0081a0301"/><anchor xml:id="beg0081a0301" n="0081a0301"/>已<anchor xml:id="end0081a0301"/>傳少林面壁而意默示惟授心要
<lb ed="C" n="0081a04"/>不立言文俾之眉宇相得而大道無
<lb ed="C" n="0081a05"/>餘針艾不施而沉痾頓釋奈何學者
<lb ed="C" n="0081a06"/>膠於曩昔之業習搖於知見之風波
<lb ed="C" n="0081a07"/>菴摩漸熟者不無日輪頓照者或寡
<lb ed="C" n="0081a08"/>月氛俱現金礦混殽遂使妙明每多
<lb ed="C" n="0081a09"/>塵翳而况世久而傳必謬師多而習
<lb ed="C" n="0081a10"/>必訛不載之書何以示證於是我祖
<lb ed="C" n="0081a11"/>爰自西來指出秘文倂以傳授將使
<lb ed="C" n="0081a12"/>世替而法愈固人訛而文尙存但有
<lb ed="C" n="0081a13"/>志於披砂亦何艱於得寶我祖達磨
<lb ed="C" n="0081a14"/>嘗曰吾有楞伽四卷是諸佛之心印
<lb ed="C" n="0081a15"/>付之二祖祝俾護持傳之老師歷代
<lb ed="C" n="0081a16"/>稱讚盖取大乘之器授之上味之珍
<lb ed="C" n="0081a17"/>咸滌細微愆置彼眞淨地只爲笁唐
<lb ed="C" n="0081a18"/>異壞文語殊音覽者彌旬困於句讀
<lb ed="C" n="0081a19"/>安能披文見義了然得於心胷哉深
<lb ed="C" n="0081a20"/>嘆覺皇妙<g ref="#CB08073">𣅀</g>因循與蠹俱<g ref="#CB13378">捐</g>想惟諸
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0081b" n="0081b"/>
<lb ed="C" n="0081b01"/>聖之寒心豈有仁人而坐視愚嘗於
<lb ed="C" n="0081b02"/>此精誠嚮慕意義潛通繼晷披尋大
<lb ed="C" n="0081b03"/>理昭晣深嘆前文僻古遂令後學輟
<lb ed="C" n="0081b04"/>觀於是纂叙玄樞爲之詮注方啓琅
<lb ed="C" n="0081b05"/>凾秘典蠲日施功果然金飾婦人中
<lb ed="C" n="0081b06"/>宵見夢強鞭不敏鄙頌兼成願階學
<lb ed="C" n="0081b07"/>徒目觀心了朞年之久四<anchor xml:id="nkr_note_add_0081b0701" n="0081b0701"/><anchor xml:id="beg0081b0701" n="0081b0701"/>軸<anchor xml:id="end0081b0701"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0081b0702" n="0081b0702"/><anchor xml:id="beg0081b0702" n="0081b0702"/>已<anchor xml:id="end0081b0702"/>周不
<lb ed="C" n="0081b08"/>敢與正經竝行但號曰楞伽經纂遂
<lb ed="C" n="0081b09"/>以百八句義列爲七十餘門撮彼玄
<lb ed="C" n="0081b10"/>機隨爲摽目使學者披文得義以義
<lb ed="C" n="0081b11"/>證心非特佛印可傳抑使雄文不墜
<lb ed="C" n="0081b12"/>噫衆生昬昧習業纏綿不知自擲家
<lb ed="C" n="0081b13"/>財終日爲他運糞性識飄忽老死奔
<lb ed="C" n="0081b14"/>馳乃至埋沒四生輪廻六趣間有上
<lb ed="C" n="0081b15"/>乘之士難逃邊見之塵泯心相於斷
<lb ed="C" n="0081b16"/>空者不知其反溺於無認靈識之幻
<lb ed="C" n="0081b17"/>塵者不知其反墮於有無爲大道寧
<lb ed="C" n="0081b18"/>落識塵擬議迷源澄神愈動靈光相
<lb ed="C" n="0081b19"/>續影裏藏身默坐觀空窟中活計况
<lb ed="C" n="0081b20"/>乃見聞覺識認作眞如那將文字語
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0081c" n="0081c"/>
<lb ed="C" n="0081c01"/>句三輪句非三輪句相句非相句有
<lb ed="C" n="0081c02"/>品句非有品句俱句非俱句緣自聖
<lb ed="C" n="0081c03"/>智現法樂句非現法樂句刹土句非
<lb ed="C" n="0081c04"/>刹土句阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0081c0401" n="0081c0401"/><anchor xml:id="beg0081c0401" n="0081c0401"/><g ref="#CB00145">㝹</g><anchor xml:id="end0081c0401"/>句非阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0081c0402" n="0081c0402"/><anchor xml:id="beg0081c0402" n="0081c0402"/><g ref="#CB00145">㝹</g><anchor xml:id="end0081c0402"/>句水句非水
<lb ed="C" n="0081c05"/>句弓句非弓句實句非實句數句非
<lb ed="C" n="0081c06"/>數句<note place="inline">此物之數也</note>數句非數句<note place="inline">此數霜縷切</note>明
<lb ed="C" n="0081c07"/>句非明句虛空句非虛空句雲句非
<lb ed="C" n="0081c08"/>雲句工巧伎術明處句非明處句風
<lb ed="C" n="0081c09"/>句非風句地句非地句心句非心句
<lb ed="C" n="0081c10"/>施設句非施設句自性句非自性句
<lb ed="C" n="0081c11"/>言師爲密<g ref="#CB08073">𣅀</g>但得靈源返本何虞諸
<lb ed="C" n="0081c12"/>法不眞故我能仁大垂方便闡一心
<lb ed="C" n="0081c13"/>之妙杜諸見之邪必欲醇酌醍醐待
<lb ed="C" n="0081c14"/>將普灌窮子以出世慧入凢夫心指
<lb ed="C" n="0081c15"/>擿瑕玼洗除垢染七性七義鍛鍊眞
<lb ed="C" n="0081c16"/>心三相四禪簡除情識立四小果以
<lb ed="C" n="0081c17"/>排空想述五無間以袪妄緣念所證
<lb ed="C" n="0081c18"/>之未圓遂分十地究諸法之無相乃
<lb ed="C" n="0081c19"/>示七空三智三身而俾之同歸法身
<lb ed="C" n="0081c20"/>二法五法而俾之共底如法只爲情
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0082a" n="0082a"/>
<lb ed="C" n="0082a01"/>存見量誰知失在錙銖因示離想之
<lb ed="C" n="0082a02"/>涅槃乃顯無我之識藏斷妄絲而不
<lb ed="C" n="0082a03"/>令相續俾實印而使佩眞空滅有非
<lb ed="C" n="0082a04"/>有情超性非性覺將欲爲後來絕情
<lb ed="C" n="0082a05"/>見之竇開自覺之塲<g ref="#CB00042">兾</g>鑛石都<g ref="#CB13378">捐</g>卽
<lb ed="C" n="0082a06"/>眞金徧體而乃關防位前之岐徑點
<lb ed="C" n="0082a07"/>檢地上之瘢痕刮削透金塵發明隔
<lb ed="C" n="0082a08"/>羅膜咸使二障頓盡無乘可登永脫
<lb ed="C" n="0082a09"/>世世垢衣坐進如如妙地是故寶藏
<lb ed="C" n="0082a10"/>垂摽而獨謂之心品江西稱讚而嘗
<lb ed="C" n="0082a11"/>嘆其無門謂之心品則心外無宗謂
<lb ed="C" n="0082a12"/>之無門則有門離法仰斯妙旨實有
<lb ed="C" n="0082a13"/>眞歸寶貨森陳只求大價醫方紛委
<lb ed="C" n="0082a14"/>曲爲微痾大價得而諸貨可<g ref="#CB13378">捐</g>微痾
<lb ed="C" n="0082a15"/>除而羣方何用先佛授受唯是一心
<lb ed="C" n="0082a16"/>秘典密嚴只除心病眞識空寂緣妄
<lb ed="C" n="0082a17"/>情生空寂還源情塵自泯卽此眞識
<lb ed="C" n="0082a18"/>廓爾無依心境俱忘緣續永離是謂
<lb ed="C" n="0082a19"/>正智豈有他求探得元珠不出家中
<lb ed="C" n="0082a20"/>舊物抉除翳眼自然空裏無花水非
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0082b" n="0082b"/>
<lb ed="C" n="0082b01"/>別體而一任成波鑑無自心而何妨
<lb ed="C" n="0082b02"/>照物上佛密意千聖同歸楮毫可殫
<lb ed="C" n="0082b03"/>稱讚莫盡此愚所以不辭爝火以助
<lb ed="C" n="0082b04"/>日光普願有情同居無漏。</p><p xml:id="pC097p0082b0411" cb:place="inline">太姥居人
<lb ed="C" n="0082b05"/>楊<note place="inline">彥國</note>序</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0082b06"/>
<lb ed="C" n="0082b07"/>
<lb ed="C" n="0082b08"/>
<lb ed="C" n="0082b09"/>
<lb ed="C" n="0082b10"/>
<lb ed="C" n="0082b11"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>楞伽經纂卷第一<note place="inline">上</note>　　　　阿</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="C" n="0082b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一切佛語心品第一</cb:mulu><head>一切佛語心品第一</head>
<lb ed="C" n="0082b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0082b1301">如是我聞。一時佛住南海濵<name role="" type="person">楞伽山</name>
<lb ed="C" n="0082b14"/>頂。種種寶華以爲莊嚴。與大比丘僧
<lb ed="C" n="0082b15"/>及大菩薩衆。俱從彼種種異佛刹來。
<lb ed="C" n="0082b16"/>是諸菩薩摩訶薩無量三昧自在之
<lb ed="C" n="0082b17"/>力。神通遊戲。大慧菩薩摩訶薩而爲
<lb ed="C" n="0082b18"/>上首。一切諸佛手灌其頂。自心現境
<lb ed="C" n="0082b19"/>界善解其義。種種衆生種種心色。無
<lb ed="C" n="0082b20"/>量度門隨類普現。於五法自性識二
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0082c" n="0082c"/>
<lb ed="C" n="0082c01"/>種無我究竟通達。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0082c0108" cb:place="inline"><note place="inline">名相妄想正智如如曰五法妄想緣
<lb ed="C" n="0082c02"/>起成自性曰三自性識卽八識是也二種無我卽人法是也楞伽以佛語
<lb ed="C" n="0082c03"/>心爲宗無門爲法門所以成之者在此</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0082c0316" cb:place="inline">爾時大慧菩薩
<lb ed="C" n="0082c04"/>與摩帝菩薩。俱遊一切諸佛刹土。承
<lb ed="C" n="0082c05"/>佛神力從座而起偏袒右肩右膝著
<lb ed="C" n="0082c06"/>地合掌恭敬以偈讚佛。</p>
<lb ed="C" n="0082c07"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0082c0701"><l>世間離生滅</l><l>猶如虛空華</l>
<lb ed="C" n="0082c08"/><l>智不得有無</l><l>而興大悲心</l>
<lb ed="C" n="0082c09"/><l>一切法如幻</l><l>遠離於心識</l>
<lb ed="C" n="0082c10"/><l>智不得有無</l><l>而興大悲心</l>
<lb ed="C" n="0082c11"/><l>遠離於斷常</l><l>世間恒如夢</l>
<lb ed="C" n="0082c12"/><l>智不得有無</l><l>而興大悲心</l>
<lb ed="C" n="0082c13"/><l>知人法無我</l><l>煩惱及爾炎</l>
<lb ed="C" n="0082c14"/><l>常淸淨無相</l><l>而興大悲心</l>
<lb ed="C" n="0082c15"/><l>一切無涅槃</l><l>無有涅槃佛</l>
<lb ed="C" n="0082c16"/><l>無有佛涅槃</l><l>遠離覺所覺</l>
<lb ed="C" n="0082c17"/><l>若有若無有</l><l>是二悉俱離</l>
<lb ed="C" n="0082c18"/><l>牟尼寂靜觀</l><l>是則遠離生</l>
<lb ed="C" n="0082c19"/><l>是名爲不取</l><l>今世後世淨</l></lg>
<lb ed="C" n="0082c20"/><p xml:id="pC097p0082c2001">爾時大慧菩薩偈讚佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0082c2001" n="0082c2001"/><anchor xml:id="beg0082c2001" n="0082c2001"/>已<anchor xml:id="end0082c2001"/>自說姓名。</p>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0083a" n="0083a"/>
<lb ed="C" n="0083a01"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0083a0101"><l>我名爲大慧</l><l>通達於大乘</l>
<lb ed="C" n="0083a02"/><l>今以百八義</l><l>仰諮尊中上</l>
<lb ed="C" n="0083a03"/><l>世間解之士</l><l>聞彼所說偈</l>
<lb ed="C" n="0083a04"/><l>觀察一切衆</l><l>吿諸佛子言</l>
<lb ed="C" n="0083a05"/><l>汝等諸佛子</l><l>今皆恣所問</l>
<lb ed="C" n="0083a06"/><l>我當爲汝說</l><l>自覺之境界</l></lg>
<lb ed="C" n="0083a07"/><p xml:id="pC097p0083a0701">爾時大慧菩薩承佛所聽頂禮佛足
<lb ed="C" n="0083a08"/>合掌恭敬以偈問曰。</p>
<lb ed="C" n="0083a09"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0083a0901"><l>云何淨其念</l><l>云何念增長</l>
<lb ed="C" n="0083a10"/><l>云何見癡惑</l><l>云何惑增長</l>
<lb ed="C" n="0083a11"/><l>何故刹土化</l><l>相及諸外道</l>
<lb ed="C" n="0083a12"/><l>云何無受次</l><l>何故名無受</l>
<lb ed="C" n="0083a13"/><l>何故名佛子</l><l>解脫至何所</l>
<lb ed="C" n="0083a14"/><l>誰縛誰解脫</l><l>何等禪境界</l>
<lb ed="C" n="0083a15"/><l>云何有三乘</l><l>唯願爲解說</l>
<lb ed="C" n="0083a16"/><l>緣起何所生</l><l>云何作所作</l>
<lb ed="C" n="0083a17"/><l>云何俱異說</l><l>云何爲增長</l>
<lb ed="C" n="0083a18"/><l>云何無色定</l><l>及以滅正受</l>
<lb ed="C" n="0083a19"/><l>云何爲想滅</l><l>何因從定覺</l>
<lb ed="C" n="0083a20"/><l>云何所作生</l><l>進去及持身</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0083b" n="0083b"/>
<lb ed="C" n="0083b01"/><l>云何現分別</l><l>云何生諸地</l>
<lb ed="C" n="0083b02"/><l>破三有者誰</l><l>何處身云何</l>
<lb ed="C" n="0083b03"/><l>往生何所至</l><l>云何最勝子</l>
<lb ed="C" n="0083b04"/><l>何因得神通</l><l>及自在三昧</l>
<lb ed="C" n="0083b05"/><l>云何三昧心</l><l>最勝爲我說</l>
<lb ed="C" n="0083b06"/><l>云何名爲藏</l><l>云何意及識</l>
<lb ed="C" n="0083b07"/><l>云何生與滅</l><l>云何見<anchor xml:id="nkr_note_add_0083b0701" n="0083b0701"/><anchor xml:id="beg0083b0701" n="0083b0701"/>已<anchor xml:id="end0083b0701"/>還</l>
<lb ed="C" n="0083b08"/><l>云何爲種姓</l><l>非種及心量</l>
<lb ed="C" n="0083b09"/><l>云何建立相</l><l>及與非我義</l>
<lb ed="C" n="0083b10"/><l>云何無衆生</l><l>云何世俗說</l>
<lb ed="C" n="0083b11"/><l>云何爲斷見</l><l>及常見不生</l>
<lb ed="C" n="0083b12"/><l>云何佛外道</l><l>其相不相違</l>
<lb ed="C" n="0083b13"/><l>云何當來世</l><l>種種諸異部</l>
<lb ed="C" n="0083b14"/><l>云何空何因</l><l>云何刹那壞</l>
<lb ed="C" n="0083b15"/><l>云何胎藏生</l><l>云何世不動</l>
<lb ed="C" n="0083b16"/><l>何因如幻夢</l><l>及揵闥婆城</l>
<lb ed="C" n="0083b17"/><l>世間熱時炎</l><l>及與水月光</l>
<lb ed="C" n="0083b18"/><l>何因說覺支</l><l>及與菩提分</l>
<lb ed="C" n="0083b19"/><l>云何國土亂</l><l>云何作有見</l>
<lb ed="C" n="0083b20"/><l>云何不生滅</l><l>世如虛空華</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0083c" n="0083c"/>
<lb ed="C" n="0083c01"/><l>云何覺世間</l><l>云何說離字</l>
<lb ed="C" n="0083c02"/><l>離妄想者誰</l><l>云何虛空譬</l>
<lb ed="C" n="0083c03"/><l>如實有幾種</l><l>幾波羅蜜心</l>
<lb ed="C" n="0083c04"/><l>何因度諸地</l><l>誰至無所受</l>
<lb ed="C" n="0083c05"/><l>何等二無我</l><l>云何爾炎淨</l>
<lb ed="C" n="0083c06"/><l>諸智有幾種</l><l>幾戒衆生性</l>
<lb ed="C" n="0083c07"/><l>誰生諸寶性</l><l>摩尼眞珠等</l>
<lb ed="C" n="0083c08"/><l>誰生諸語言</l><l>衆生種種性</l>
<lb ed="C" n="0083c09"/><l>明處及伎術</l><l>誰之所顯示</l>
<lb ed="C" n="0083c10"/><l>伽陀有幾種</l><l>長頌及短句</l>
<lb ed="C" n="0083c11"/><l>成爲有幾種</l><l>云何名爲論</l>
<lb ed="C" n="0083c12"/><l>云何生飮食</l><l>及生諸愛欲</l>
<lb ed="C" n="0083c13"/><l>云何名爲王</l><l>轉輪及小王</l>
<lb ed="C" n="0083c14"/><l>云何守護國</l><l>諸天有幾種</l>
<lb ed="C" n="0083c15"/><l>云何名爲地</l><l>星宿及日月</l>
<lb ed="C" n="0083c16"/><l>解脫修行者</l><l>是各有幾種</l>
<lb ed="C" n="0083c17"/><l>弟子有幾種</l><l>云何阿闍梨</l>
<lb ed="C" n="0083c18"/><l>佛復有幾種</l><l>復有幾種生</l>
<lb ed="C" n="0083c19"/><l>魔及諸異學</l><l>彼各有幾種</l>
<lb ed="C" n="0083c20"/><l>自性及與心</l><l>彼復各幾種</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0084a" n="0084a"/>
<lb ed="C" n="0084a01"/><l>云何施設量</l><l>唯願最勝說</l>
<lb ed="C" n="0084a02"/><l>云何空風雲</l><l>云何念聦明</l>
<lb ed="C" n="0084a03"/><l>云何爲林樹</l><l>云何爲蔓草</l>
<lb ed="C" n="0084a04"/><l>云何象馬鹿</l><l>云何爲捕取</l>
<lb ed="C" n="0084a05"/><l>云何爲卑陋</l><l>何因而卑陋</l>
<lb ed="C" n="0084a06"/><l>云何六節攝</l><l>云何一闡提</l>
<lb ed="C" n="0084a07"/><l>男女及不男</l><l>斯皆云何生</l>
<lb ed="C" n="0084a08"/><l>云何修行退</l><l>云何修行生</l>
<lb ed="C" n="0084a09"/><l>禪師以何法</l><l>建立何等人</l>
<lb ed="C" n="0084a10"/><l>衆生生諸趣</l><l>何相何像類</l>
<lb ed="C" n="0084a11"/><l>云何爲財富</l><l>何因致財富</l>
<lb ed="C" n="0084a12"/><l>云何爲釋種</l><l>何因有釋種</l>
<lb ed="C" n="0084a13"/><l>云何甘蔗種</l><l>無上尊願說</l>
<lb ed="C" n="0084a14"/><l>云何長苦仙</l><l>彼云何敎授</l>
<lb ed="C" n="0084a15"/><l>如來云何於</l><l>一切時刹現</l>
<lb ed="C" n="0084a16"/><l>種種名色類</l><l>最勝子圍繞</l>
<lb ed="C" n="0084a17"/><l>云何不食肉</l><l>云何制斷肉</l>
<lb ed="C" n="0084a18"/><l>食肉諸種類</l><l>何因故食肉</l>
<lb ed="C" n="0084a19"/><l>云何日月形</l><l>須彌及蓮華</l>
<lb ed="C" n="0084a20"/><l>師子勝相刹</l><l>側住覆世界</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0084b" n="0084b"/>
<lb ed="C" n="0084b01"/><l>如因陀羅網</l><l>或悉諸珍寶</l>
<lb ed="C" n="0084b02"/><l>箜篌細<g ref="#CB01594">𦝫</g>鼓</l><l>狀種種諸華</l>
<lb ed="C" n="0084b03"/><l>或離日月光</l><l>如是等無量</l>
<lb ed="C" n="0084b04"/><l>云何爲化佛</l><l>云何報生佛</l>
<lb ed="C" n="0084b05"/><l>云何如如佛</l><l>云何智慧佛</l>
<lb ed="C" n="0084b06"/><l>云何於欲界</l><l>不成等正覺</l>
<lb ed="C" n="0084b07"/><l>何故色究竟</l><l>離欲得菩提</l>
<lb ed="C" n="0084b08"/><l>善逝般涅槃</l><l>誰當持正法</l>
<lb ed="C" n="0084b09"/><l>天師住久如</l><l>正法幾時住</l>
<lb ed="C" n="0084b10"/><l>悉檀及與見</l><l>各復有幾種</l>
<lb ed="C" n="0084b11"/><l>毗尼比丘分</l><l>云何何因緣</l>
<lb ed="C" n="0084b12"/><l>彼諸最勝子</l><l>緣覺及聲聞</l>
<lb ed="C" n="0084b13"/><l>何因百變易</l><l>云何百無受</l>
<lb ed="C" n="0084b14"/><l>云何世俗通</l><l>云何出世間</l>
<lb ed="C" n="0084b15"/><l>云何爲七地</l><l>唯願爲演說</l>
<lb ed="C" n="0084b16"/><l>僧伽有幾種</l><l>云何爲壞僧</l>
<lb ed="C" n="0084b17"/><l>云何醫方論</l><l>是復何因緣</l>
<lb ed="C" n="0084b18"/><l>何故大牟尼</l><l>唱說如是言</l>
<lb ed="C" n="0084b19"/><l>迦葉拘留孫</l><l>拘那含是我</l>
<lb ed="C" n="0084b20"/><l>何故說斷常</l><l>及與我無我</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0084c" n="0084c"/>
<lb ed="C" n="0084c01"/><l>何不一切時</l><l>演說眞實義</l>
<lb ed="C" n="0084c02"/><l>而復爲衆生</l><l>分別說心量</l>
<lb ed="C" n="0084c03"/><l>何因男女林</l><l>訶梨阿摩勒</l>
<lb ed="C" n="0084c04"/><l>雞羅及鐵圍</l><l>金剛等諸山</l>
<lb ed="C" n="0084c05"/><l>無量寶莊嚴</l><l>仙闥婆充滿</l>
<lb ed="C" n="0084c06"/><l>無上世間解</l><l>聞彼所說偈</l>
<lb ed="C" n="0084c07"/><l>大乘諸度門</l><l>諸佛心第一</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0084c0711" cb:place="inline"><note place="inline">此心如樹
<lb ed="C" n="0084c08"/>木堅實心非念慮心也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0084c09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgC097p0084c0901"><l>善哉善哉問</l><l>大慧善諦聽</l>
<lb ed="C" n="0084c10"/><l>我今當次第</l><l>如汝所問說</l>
<lb ed="C" n="0084c11"/><l>生及與不生</l><l>涅槃空刹那</l>
<lb ed="C" n="0084c12"/><l>趣至無自性</l><l>佛諸波羅蜜</l>
<lb ed="C" n="0084c13"/><l>佛子與聲聞</l><l>緣覺諸外道</l>
<lb ed="C" n="0084c14"/><l>及與無色行</l><l>如是種種事</l>
<lb ed="C" n="0084c15"/><l>須彌巨海山</l><l>洲渚刹土地</l>
<lb ed="C" n="0084c16"/><l>星宿及日月</l><l>外道天修羅</l>
<lb ed="C" n="0084c17"/><l>解脫自在通</l><l>力禪三摩提</l>
<lb ed="C" n="0084c18"/><l>滅及如意足</l><l>覺支及道品</l>
<lb ed="C" n="0084c19"/><l>諸禪定無量</l><l>諸陰身往來</l>
<lb ed="C" n="0084c20"/><l>正受滅盡定</l><l>三昧起心說</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0085a" n="0085a"/>
<lb ed="C" n="0085a01"/><l>心意及與識</l><l>無我法有五</l>
<lb ed="C" n="0085a02"/><l>自性想所想</l><l>及與現二見</l>
<lb ed="C" n="0085a03"/><l>乘及諸種性</l><l>金銀摩尼等</l>
<lb ed="C" n="0085a04"/><l>一闡提大種</l><l>荒亂及一佛</l>
<lb ed="C" n="0085a05"/><l>智爾燄得向</l><l>衆生有無有</l>
<lb ed="C" n="0085a06"/><l>象馬諸禽獸</l><l>云何而捕取</l>
<lb ed="C" n="0085a07"/><l>譬因成悉檀</l><l>及與作所作</l>
<lb ed="C" n="0085a08"/><l>叢林迷惑通</l><l>心量不現有</l>
<lb ed="C" n="0085a09"/><l>諸地不相至</l><l>百變百無受</l>
<lb ed="C" n="0085a10"/><l>醫方工巧論</l><l>伎術諸明處</l>
<lb ed="C" n="0085a11"/><l>諸山須彌地</l><l>巨海日月量</l>
<lb ed="C" n="0085a12"/><l>下中上衆生</l><l>身各幾微塵</l>
<lb ed="C" n="0085a13"/><l>一一刹幾塵</l><l>弓弓數有幾</l>
<lb ed="C" n="0085a14"/><l>肘步拘樓舍</l><l>半由延由延</l>
<lb ed="C" n="0085a15"/><l>兔毫<g ref="#CB08729">䆫</g>塵蟣</l><l>羊毛<g ref="#CB00931">𪍿</g>麥塵</l>
<lb ed="C" n="0085a16"/><l>鉢他幾<g ref="#CB00931">𪍿</g>麥</l><l>阿羅<g ref="#CB00931">𪍿</g>麥幾</l>
<lb ed="C" n="0085a17"/><l>獨籠那佉梨</l><l>勒叉及擧利</l>
<lb ed="C" n="0085a18"/><l>乃至頻婆羅</l><l>是各有幾數</l>
<lb ed="C" n="0085a19"/><l>爲有幾阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0085a1901" n="0085a1901"/><anchor xml:id="beg0085a1901" n="0085a1901"/><g ref="#CB00145">㝹</g><anchor xml:id="end0085a1901"/></l><l>名舍梨沙婆</l>
<lb ed="C" n="0085a20"/><l>幾舍梨沙婆</l><l>名爲一頼提</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0085b" n="0085b"/>
<lb ed="C" n="0085b01"/><l>幾頼提摩沙</l><l>幾摩沙陀那</l>
<lb ed="C" n="0085b02"/><l>復幾陀那羅</l><l>爲迦梨沙那</l>
<lb ed="C" n="0085b03"/><l>幾迦梨沙那</l><l>爲成一波羅</l>
<lb ed="C" n="0085b04"/><l>此等積聚相</l><l>幾波羅彌樓</l>
<lb ed="C" n="0085b05"/><l>是等所應請</l><l>何須問餘事</l>
<lb ed="C" n="0085b06"/><l>聲聞辟支佛</l><l>佛及最勝子</l>
<lb ed="C" n="0085b07"/><l>身各有幾數</l><l>何故不問此</l>
<lb ed="C" n="0085b08"/><l>火<g ref="#CB08504">𦦨</g>幾阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0085b0801" n="0085b0801"/><anchor xml:id="beg0085b0801" n="0085b0801"/><g ref="#CB00145">㝹</g><anchor xml:id="end0085b0801"/></l><l>風阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0085b0802" n="0085b0802"/><anchor xml:id="beg0085b0802" n="0085b0802"/><g ref="#CB00145">㝹</g><anchor xml:id="end0085b0802"/>復幾</l>
<lb ed="C" n="0085b09"/><l>根根幾阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0085b0901" n="0085b0901"/><anchor xml:id="beg0085b0901" n="0085b0901"/><g ref="#CB00145">㝹</g><anchor xml:id="end0085b0901"/></l><l>毛孔眉毛幾</l>
<lb ed="C" n="0085b10"/><l>護財自在王</l><l>轉輪聖帝王</l>
<lb ed="C" n="0085b11"/><l>云何王守護</l><l>云何爲解脫</l>
<lb ed="C" n="0085b12"/><l>廣說及句說</l><l>如汝之所問</l>
<lb ed="C" n="0085b13"/><l>衆生種種欲</l><l>種種諸飮食</l>
<lb ed="C" n="0085b14"/><l>云何男女林</l><l>金剛堅固山</l>
<lb ed="C" n="0085b15"/><l>云何如幻夢</l><l>野鹿渴愛譬</l>
<lb ed="C" n="0085b16"/><l>云何山天仙</l><l>揵闥婆莊嚴</l>
<lb ed="C" n="0085b17"/><l>解脫至何所</l><l>誰縛誰解脫</l>
<lb ed="C" n="0085b18"/><l>云何禪境界</l><l>變化及外道</l>
<lb ed="C" n="0085b19"/><l>云何無因作</l><l>云何有因作</l>
<lb ed="C" n="0085b20"/><l>有因無因作</l><l>及非有無因</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0085c" n="0085c"/>
<lb ed="C" n="0085c01"/><l>云何現<anchor xml:id="nkr_note_add_0085c0101" n="0085c0101"/><anchor xml:id="beg0085c0101" n="0085c0101"/>已<anchor xml:id="end0085c0101"/>滅</l><l>云何淨諸覺</l>
<lb ed="C" n="0085c02"/><l>云何諸覺轉</l><l>及轉諸所作</l>
<lb ed="C" n="0085c03"/><l>云何斷諸想</l><l>云何三昧起</l>
<lb ed="C" n="0085c04"/><l>破三有者誰</l><l>何處爲何身</l>
<lb ed="C" n="0085c05"/><l>云何無衆生</l><l>而說有吾我</l>
<lb ed="C" n="0085c06"/><l>云何世俗說</l><l>唯願廣分別</l>
<lb ed="C" n="0085c07"/><l>所問相云何</l><l>及所問非我</l>
<lb ed="C" n="0085c08"/><l>云何爲胎藏</l><l>及種種異身</l>
<lb ed="C" n="0085c09"/><l>云何斷常見</l><l>云何心得定</l>
<lb ed="C" n="0085c10"/><l>言說及諸智</l><l>戒種性佛子</l>
<lb ed="C" n="0085c11"/><l>云何成及論</l><l>云何師弟子</l>
<lb ed="C" n="0085c12"/><l>種種諸衆生</l><l>斯等復云何</l>
<lb ed="C" n="0085c13"/><l>云何爲飮食</l><l>聦明魔施設</l>
<lb ed="C" n="0085c14"/><l>云何樹葛藤</l><l>最勝子所問</l>
<lb ed="C" n="0085c15"/><l>云何種種刹</l><l>仙人長苦行</l>
<lb ed="C" n="0085c16"/><l>云何爲族姓</l><l>從何師受學</l>
<lb ed="C" n="0085c17"/><l>云何爲醜陋</l><l>云何人修行</l>
<lb ed="C" n="0085c18"/><l>欲界何不覺</l><l>阿迦膩吒成</l>
<lb ed="C" n="0085c19"/><l>云何俗成通</l><l>云何爲比丘</l>
<lb ed="C" n="0085c20"/><l>云何爲化佛</l><l>云何爲報佛</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0086a" n="0086a"/>
<lb ed="C" n="0086a01"/><l>云何爲如如</l><l>平等智慧佛</l>
<lb ed="C" n="0086a02"/><l>云何爲衆僧</l><l>佛子如是問</l>
<lb ed="C" n="0086a03"/><l>箜篌<g ref="#CB01594">𦝫</g>鼓花</l><l>刹土離光明</l>
<lb ed="C" n="0086a04"/><l>心地者有七</l><l>所問皆如實</l>
<lb ed="C" n="0086a05"/><l>此及餘衆多</l><l>佛子所應問</l>
<lb ed="C" n="0086a06"/><l>一一相相應</l><l>遠離諸見過</l>
<lb ed="C" n="0086a07"/><l>悉檀離言說</l><l>我今當顯示</l>
<lb ed="C" n="0086a08"/><l>次第建立句</l><l>佛子善諦聽</l>
<lb ed="C" n="0086a09"/><l>此上百八句</l><l>如諸佛所說</l></lg>
<lb ed="C" n="0086a10"/><p xml:id="pC097p0086a1001">不生句生句常句無常句相句無相
<lb ed="C" n="0086a11"/>句住異句非住異句刹那句非刹那
<lb ed="C" n="0086a12"/>句自性句離自性句空句不空句斷
<lb ed="C" n="0086a13"/>句不斷句邊句非邊句中句非中句
<lb ed="C" n="0086a14"/>常句非常句。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0086a1406" cb:place="inline"><note place="inline">凢有三常此常梵音與上常音異也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0086a1420" cb:place="inline">緣句
<lb ed="C" n="0086a15"/>非緣句因句非因句煩惱句非煩惱
<lb ed="C" n="0086a16"/>句愛句非愛句方便句非方便句巧
<lb ed="C" n="0086a17"/>句非巧句淨句非淨句成句非成句
<lb ed="C" n="0086a18"/>譬句非譬句弟子句非弟子句師句
<lb ed="C" n="0086a19"/>非師句種性句非種性句三乘句非
<lb ed="C" n="0086a20"/>三乘句所有句無所有句願句非願
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0086b" n="0086b"/>
<lb ed="C" n="0086b01"/>句三輪句非三輪句相句非相句有
<lb ed="C" n="0086b02"/>品句非有品句俱句非俱句緣自聖
<lb ed="C" n="0086b03"/>智現法樂句非現法樂句刹土句非
<lb ed="C" n="0086b04"/>刹土句阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0086b0401" n="0086b0401"/><anchor xml:id="beg0086b0401" n="0086b0401"/><g ref="#CB00145">㝹</g><anchor xml:id="end0086b0401"/>句非阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0086b0402" n="0086b0402"/><anchor xml:id="beg0086b0402" n="0086b0402"/><g ref="#CB00145">㝹</g><anchor xml:id="end0086b0402"/>句水句非水
<lb ed="C" n="0086b05"/>句弓句非弓句實句非實句數句非
<lb ed="C" n="0086b06"/>數句。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0086b0603" cb:place="inline"><note place="inline">此物之數也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0086b0608" cb:place="inline">數句非數句。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0086b0613" cb:place="inline"><note place="inline">此數霜縷切</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0086b0618" cb:place="inline">明
<lb ed="C" n="0086b07"/>句非明句虛空句非虛空句雲句非
<lb ed="C" n="0086b08"/>雲句工巧伎術明處句非明處句風
<lb ed="C" n="0086b09"/>句非風句地句非地句心句非心句
<lb ed="C" n="0086b10"/>施設句非施設句自性句非自性句
<lb ed="C" n="0086b11"/>陰句非陰句衆生句非衆生句慧句
<lb ed="C" n="0086b12"/>非慧句涅槃句非涅槃句爾燄句非
<lb ed="C" n="0086b13"/>爾燄句外道句非外道句荒亂句非
<lb ed="C" n="0086b14"/>荒亂句幻句非幻句夢句非夢句燄
<lb ed="C" n="0086b15"/>句非燄句像句非像句輪句非輪句
<lb ed="C" n="0086b16"/>揵闥婆句非揵闥婆句天句非天句
<lb ed="C" n="0086b17"/>飮食句非飮食句婬欲句非婬欲句
<lb ed="C" n="0086b18"/>見句非見句波羅蜜句非波羅蜜句
<lb ed="C" n="0086b19"/>戒句非戒句日月星宿句非日月星
<lb ed="C" n="0086b20"/>宿句諦句非諦句果句非果句滅起
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0086c" n="0086c"/>
<lb ed="C" n="0086c01"/>句非滅起句治句非治句相句非相
<lb ed="C" n="0086c02"/>句支句非支句巧明處句非巧明處
<lb ed="C" n="0086c03"/>句禪句非禪句迷句非迷句現句非
<lb ed="C" n="0086c04"/>現句護句非護句族句非族句仙句
<lb ed="C" n="0086c05"/>非仙句王句非王句攝受句非攝受
<lb ed="C" n="0086c06"/>句寶句非寶句記句非記句一闡提
<lb ed="C" n="0086c07"/>句非一闡提句女男不男句非女男
<lb ed="C" n="0086c08"/>不男句味句非味句事句非事句身
<lb ed="C" n="0086c09"/>句非身句覺句非覺句動句非動句
<lb ed="C" n="0086c10"/>根句非根句有爲句非有爲句無爲
<lb ed="C" n="0086c11"/>句非無爲句因果句非因果句色究
<lb ed="C" n="0086c12"/>竟句非色究竟句節句非節句叢樹
<lb ed="C" n="0086c13"/>葛藤句非叢樹葛藤句雜句非雜句
<lb ed="C" n="0086c14"/>說句非說句毗尼句非毗尼句比丘
<lb ed="C" n="0086c15"/>句非比丘句處句非處句字句非字
<lb ed="C" n="0086c16"/>句大慧是百八句先佛所說汝及諸
<lb ed="C" n="0086c17"/>菩薩應當修學。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0086c18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">指明眞相分第一</cb:mulu><head>指明眞相分第一</head>
<lb ed="C" n="0086c19"/><p xml:id="pC097p0086c1901">爾時大慧菩薩復白佛言世尊。諸識
<lb ed="C" n="0086c20"/>有幾種生住滅。佛吿大慧。諸識有二
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0087a" n="0087a"/>
<lb ed="C" n="0087a01"/>種生住滅。非思量所知。</p><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087a0110" cb:place="inline"><note place="inline">唯般若智乃能照觀</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087a0118" cb:place="inline">諸
<lb ed="C" n="0087a02"/>識有二種生。謂流注生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087a0210" cb:place="inline"><note place="inline">謂心念緣生如水流注</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0087a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087a0301">及相生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087a0304" cb:place="inline"><note place="inline">謂覩一切色相而生</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087a0312" cb:place="inline">有二種住。謂流注
<lb ed="C" n="0087a04"/>住及相住。有二種滅。謂流注滅及相
<lb ed="C" n="0087a05"/>滅。大慧。諸識有三種相。謂轉相業相
<lb ed="C" n="0087a06"/>眞相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087a0603" cb:place="inline"><note place="inline">眞相卽常住眞心也下文自眞相實不滅者是也業相謂眞相
<lb ed="C" n="0087a07"/>爲無明所覆業所由生故曰業相轉相謂無明覆故本來不動者今轉而
<lb ed="C" n="0087a08"/>受染故曰轉相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087a0807" cb:place="inline">大慧。略說有三種識。廣說有
<lb ed="C" n="0087a09"/>八相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087a0903" cb:place="inline"><note place="inline">八相卽八識也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087a0909" cb:place="inline">何等爲三。謂眞識現識
<lb ed="C" n="0087a10"/>及分別事識。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087a1006" cb:place="inline"><note place="inline">如如實相逈離塵妄故曰眞識能受所現之色
<lb ed="C" n="0087a11"/>故曰現識卽諸經之第八識亦謂之藏識也色爲所現識爲能現以其如
<lb ed="C" n="0087a12"/>鏡現像故曰現識分別事識卽諸經第六意識是也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087a1221" cb:place="inline">譬如明鏡
<lb ed="C" n="0087a13"/>持諸色像。現識處現亦復如是。現識
<lb ed="C" n="0087a14"/>及分別事識。此二壞不壞相。展轉因。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0087a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087a1501"><note place="inline">壞者分別識也謂分別已則壞不壞者現識也謂所現雖滅而能現者常
<lb ed="C" n="0087a16"/>存二者互相因故曰展轉因</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087a1612" cb:place="inline">不思議薰及不思議
<lb ed="C" n="0087a17"/>變。是現識因。取種種塵及無始妄想
<lb ed="C" n="0087a18"/>薰。是分別事識因。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087a1808" cb:place="inline"><note place="inline">本來無諸識相從無始冥薰及種種
<lb ed="C" n="0087a19"/>變異故有現識攬取諸塵及爲妄想所薰故有分別事識</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087a1923" cb:place="inline">若覆彼
<lb ed="C" n="0087a20"/>眞識。種種不實諸虛妄滅。則一切根識
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0087b" n="0087b"/>
<lb ed="C" n="0087b01"/>滅。是名相滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087b0106" cb:place="inline"><note place="inline">覆有反復之義謂回光返照還於眞識則一切
<lb ed="C" n="0087b02"/>根塵泯爲法界所有性相復何覩哉</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087b0215" cb:place="inline">大慧。相續滅者。相
<lb ed="C" n="0087b03"/>續所因滅則相續滅。所從滅及所緣
<lb ed="C" n="0087b04"/>滅則相續滅。所以者何。是其所依故。
<lb ed="C" n="0087b05"/>依者。謂無始妄想薰。緣者謂自心見
<lb ed="C" n="0087b06"/>等識境妄想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087b0606" cb:place="inline"><note place="inline">所從所緣所依皆虛妄相續之因惟滅其因則
<lb ed="C" n="0087b07"/>相續滅矣一心眞相本自廓然逈脫根塵復何所依心不自心復何所緣
<lb ed="C" n="0087b08"/>盖爲膠於薰習未免依他雖悟本心已獲明了緣立心相續妄不休唯是
<lb ed="C" n="0087b09"/>續病倂除方卽如如妙地如來續滅誠爲此爾強立自心與識境同故曰
<lb ed="C" n="0087b10"/>等識境妄想</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087b1006" cb:place="inline">大慧。譬如泥團微塵。非異非
<lb ed="C" n="0087b11"/>不異。金莊嚴具亦復如是。若泥團微
<lb ed="C" n="0087b12"/>塵異者。非彼所成而實彼成。是故不
<lb ed="C" n="0087b13"/>異。若不異者。則泥團微塵應無分別。
<lb ed="C" n="0087b14"/>如是大慧。轉識藏識眞相若異者。藏
<lb ed="C" n="0087b15"/>識非因。若不異者。轉識滅。藏識亦應
<lb ed="C" n="0087b16"/>滅。而自眞相實不滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087b1609" cb:place="inline"><note place="inline">因眞相而有藏識因藏識而有
<lb ed="C" n="0087b17"/>轉識有所因則非異矣眞相不滅則藏識亦不滅若夫轉識有所攝受所
<lb ed="C" n="0087b18"/>謂業相也此則未嘗不滅一滅一不滅則非不異矣盖不異者其體也異
<lb ed="C" n="0087b19"/>者其用也譬泥團金具雖不同一本於微塵與金言此以明業相轉識雖
<lb ed="C" n="0087b20"/>滅皆本於不滅之眞相爾</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087b2011" cb:place="inline">是故大慧。非自眞相識
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0087c" n="0087c"/>
<lb ed="C" n="0087c01"/>滅。但業相滅。若自眞相滅者。藏識則
<lb ed="C" n="0087c02"/>滅。藏識滅者。不異外道斷見論議。彼
<lb ed="C" n="0087c03"/>諸外道作如是論。謂攝受境界滅。識
<lb ed="C" n="0087c04"/>流注亦滅。若識流注滅者。無始流注
<lb ed="C" n="0087c05"/>應斷。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087c0503" cb:place="inline"><note place="inline">無始流注斷乃斷見也以不了唯心故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0087c0518" cb:place="inline">大慧。外道
<lb ed="C" n="0087c06"/>說流注生因。非眼識色明集會而生。
<lb ed="C" n="0087c07"/>更有異因。彼因者。說言若勝妙若士
<lb ed="C" n="0087c08"/>夫若自在若時若微塵。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0087c0810" cb:place="inline"><note place="inline">謂外道異因非必眼界識
<lb ed="C" n="0087c09"/>界色界無明界所生也又有因於勝妙等說論曰不滅眞相卽達磨所傳
<lb ed="C" n="0087c10"/>之一心也明靈虛徹亘古亘今究其本源無有間雜妄想和合乃有諸識
<lb ed="C" n="0087c11"/>諸識所現乃有諸相諸相不常乃有生住滅覺此則涅槃樂迷此則生死
<lb ed="C" n="0087c12"/>河達道之人覺彼所現幻塵不實皆由無始妄想所薰回光返照還於眞
<lb ed="C" n="0087c13"/>識如水歸坎流浪自停如火歸空光芒頓滅便可逍遙自在心境俱忘永
<lb ed="C" n="0087c14"/>謝諸塵端然實相盖爲薰習尙在未免攀緣終日依他不自知覺間有強
<lb ed="C" n="0087c15"/>生知見立自本心不知陰界藏身徒然以佛覔佛一則依他境界一則以
<lb ed="C" n="0087c16"/>心緣心二病未除妄相相續故如來必欲從緣俱息依因竝<g ref="#CB13378">捐</g>轉業兼離
<lb ed="C" n="0087c17"/>眞相永淨是道也非從他得只是家珍目前歷歷孤明認著依前埋沒不
<lb ed="C" n="0087c18"/>湏取捨本自圓成但離妄緣卽是實際佛語心品明此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0087c1801" n="0087c1801"/><anchor xml:id="beg0087c1801" n="0087c1801"/>已<anchor xml:id="end0087c1801"/></note>。</p><p xml:id="pC097p0087c1824" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰如何
<lb ed="C" n="0087c19"/>歷劫沉生死只爲從前有識因當覺二生無別體要知八相亦非塵有情
<lb ed="C" n="0087c20"/>須信唯心起分別都緣妄想薰若覆根塵皆不實就中不滅相還眞</note>。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0088a" n="0088a"/>
<lb ed="C" n="0088a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">了妄明眞分第二</cb:mulu><head>了妄明眞分第二</head>
<lb ed="C" n="0088a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088a0201">復次大慧。有七種性自性。所謂集性
<lb ed="C" n="0088a03"/>自性。性自性。相性自性。大種性自性。
<lb ed="C" n="0088a04"/>因性自性。緣性自性。成性自性。復次
<lb ed="C" n="0088a05"/>有七種第一義。所謂心境界。慧境界。
<lb ed="C" n="0088a06"/>智境界。見境界。超二見境界。超子地
<lb ed="C" n="0088a07"/>境界。如來自到境界。此是過去未來
<lb ed="C" n="0088a08"/>現在諸如來應供等正覺性自性第
<lb ed="C" n="0088a09"/>一義心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088a0904" cb:place="inline"><note place="inline">此是梵音肝栗大謂如樹木心非念慮心念慮心梵音女
<lb ed="C" n="0088a10"/>質多</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088a1003" cb:place="inline">以性自性第一義心。成就如來世
<lb ed="C" n="0088a11"/>間出世間出世間上上法。聖慧眼入
<lb ed="C" n="0088a12"/>自共相建立。如所建立。不與外道論
<lb ed="C" n="0088a13"/>惡見共。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088a1304" cb:place="inline"><note place="inline">採諸境而集於心曰集心生則性生曰性性生而相現曰
<lb ed="C" n="0088a14"/>相四大從之曰大種依他而生曰因緣因而作曰緣覺性圓照曰成如如
<lb ed="C" n="0088a15"/>眞相中不容他緣妄情生幻出諸性唯是大覺照觀眞源達彼性生無非
<lb ed="C" n="0088a16"/>妄幻彼諸體寂本空皆是覺心自爲現量知自現<anchor xml:id="nkr_note_add_0088a1601" n="0088a1601"/><anchor xml:id="beg0088a1601" n="0088a1601"/>已<anchor xml:id="end0088a1601"/>乃滅幻塵幻滅覺圓
<lb ed="C" n="0088a17"/>卽如如爾楞伽自性盖皆如此道光返照一心故曰心明心必本於燭邪
<lb ed="C" n="0088a18"/>之慧故曰慧用慧必貴於決斷之智故曰智有智而後正見明故曰見有
<lb ed="C" n="0088a19"/>正見者然後超有無故曰超二見超二見然後超佛子地故曰子地超子
<lb ed="C" n="0088a20"/>地<anchor xml:id="nkr_note_add_0088a2001" n="0088a2001"/><anchor xml:id="beg0088a2001" n="0088a2001"/>已<anchor xml:id="end0088a2001"/>然後捨法雲之灌頂登正覺之道場故曰如來自到如來以出世心
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0088b" n="0088b"/>
<lb ed="C" n="0088b01"/>造此境界超諸塵妄過越邪宗外道不能踵其門二乘不能造其奧故曰
<lb ed="C" n="0088b02"/>第一義夫一心本寂烏有性相萬法皆空孰名境界然如來言自性不同
<lb ed="C" n="0088b03"/>皆以識破外塵故言第一義不同皆以超然全眞故惟其外塵不染獨爾
<lb ed="C" n="0088b04"/>全眞如來成就心法者實出於此故曰第一義心</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088b0420" cb:place="inline">云何外道
<lb ed="C" n="0088b05"/>論惡見共。所謂自境界妄想見。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088b0513" cb:place="inline"><note place="inline">外道惡見
<lb ed="C" n="0088b06"/>於自境界但起妄想之見</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088b0611" cb:place="inline">不覺識自心所現。分齊
<lb ed="C" n="0088b07"/>不通。愚癡凢夫性無性自性第一義
<lb ed="C" n="0088b08"/>作二見論。復次大慧。妄想三有苦滅。
<lb ed="C" n="0088b09"/>無知愛業緣滅。自心所現幻境隨見。
<lb ed="C" n="0088b10"/>今當說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088b1004" cb:place="inline"><note place="inline">以三有苦滅故能覺見自心所現於所現境忽如幻化</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0088b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088b1101">大慧。若有沙門婆羅門。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088b1110" cb:place="inline"><note place="inline">自沙門<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b1101" n="0088b1101"/><anchor xml:id="beg0088b1101" n="0088b1101"/>已<anchor xml:id="end0088b1101"/>下至妄稱一切
<lb ed="C" n="0088b12"/>智說皆外道見</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088b1207" cb:place="inline">欲令無種有種因果現及事
<lb ed="C" n="0088b13"/>時住。緣陰界入生住。或言生<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b1301" n="0088b1301"/><anchor xml:id="beg0088b1301" n="0088b1301"/>已<anchor xml:id="end0088b1301"/>滅。彼
<lb ed="C" n="0088b14"/>若相續若事若生若有若涅槃若道
<lb ed="C" n="0088b15"/>若業若果若諦。破壞斷滅論。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088b1512" cb:place="inline"><note place="inline">外道斷見於若
<lb ed="C" n="0088b16"/>相續等句一切破壞而斷滅之</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088b1613" cb:place="inline">所以者何。以此現前
<lb ed="C" n="0088b17"/>不可得。及見始非分故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088b1710" cb:place="inline"><note place="inline">以不見根本故曰見始非
<lb ed="C" n="0088b18"/>分</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088b1802" cb:place="inline">譬如破缾不作缾事。亦如焦種不
<lb ed="C" n="0088b19"/>作牙事。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088b1904" cb:place="inline"><note place="inline">外道斷見於法悉如破缾焦種者</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088b1917" cb:place="inline">如是大慧
<lb ed="C" n="0088b20"/>若陰界入性<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b2001" n="0088b2001"/><anchor xml:id="beg0088b2001" n="0088b2001"/>已<anchor xml:id="end0088b2001"/>滅今滅當滅。自心妄
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0088c" n="0088c"/>
<lb ed="C" n="0088c01"/>想見無因故。彼無次第生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088c0111" cb:place="inline"><note place="inline">彼欲一切斷滅使妄
<lb ed="C" n="0088c02"/>想無因則無生也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088c0208" cb:place="inline">大慧。若復說有種無種識。
<lb ed="C" n="0088c03"/>三緣合生者。龜應生毛。沙應出油。汝
<lb ed="C" n="0088c04"/>宗則壞。違決定義。有種無種說有如
<lb ed="C" n="0088c05"/>是過。所作事業悉空無義。大慧。彼諸
<lb ed="C" n="0088c06"/>外道說有三緣合生者。所作方便因
<lb ed="C" n="0088c07"/>果自相。過去未來現在有種無種相。
<lb ed="C" n="0088c08"/>從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0088c0801" n="0088c0801"/><anchor xml:id="beg0088c0801" n="0088c0801"/>已<anchor xml:id="end0088c0801"/>來成事相。承覺想地轉。自見
<lb ed="C" n="0088c09"/>過習氣作如是說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088c0908" cb:place="inline"><note place="inline">外道以三相承彼覺想之地轉而不
<lb ed="C" n="0088c10"/>自知非自覺而隨境有覺曰覺想過在<anchor xml:id="nkr_note_add_0088c1001" n="0088c1001"/><anchor xml:id="beg0088c1001" n="0088c1001"/>己<anchor xml:id="end0088c1001"/>見曰自見過</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088c1022" cb:place="inline">如是愚
<lb ed="C" n="0088c11"/>癡凢夫惡見所害。邪曲迷醉。無智妄
<lb ed="C" n="0088c12"/>稱一切智說。大慧。若復諸餘沙門婆
<lb ed="C" n="0088c13"/>羅門。見離自性浮雲火輪揵闥婆城
<lb ed="C" n="0088c14"/>無生幻燄水月及夢。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088c1409" cb:place="inline"><note place="inline">數者虛幻而謂有自性以喩妄
<lb ed="C" n="0088c15"/>念沙門若正見當離此也自諸餘沙門<anchor xml:id="nkr_note_add_0088c1501" n="0088c1501"/><anchor xml:id="beg0088c1501" n="0088c1501"/>已<anchor xml:id="end0088c1501"/>下皆論正見與外道異</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088c1526" cb:place="inline">內
<lb ed="C" n="0088c16"/>外心現妄想。無始虛僞不離自心。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088c1614" cb:place="inline"><note place="inline">所以
<lb ed="C" n="0088c17"/>能離彼自性者以覺知所現妄僞悉不離自心故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088c1720" cb:place="inline">妄想因緣
<lb ed="C" n="0088c18"/>滅盡。離妄想說所說觀所觀。及受用
<lb ed="C" n="0088c19"/>建立身之藏識。於識境界攝受及攝
<lb ed="C" n="0088c20"/>受者不相應。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0088c2006" cb:place="inline"><note place="inline">謂之不相應則其情滅矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0088c2016" cb:place="inline">無所有境
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0089a" n="0089a"/>
<lb ed="C" n="0089a01"/>界離生住滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089a0106" cb:place="inline"><note place="inline">識境不相應則無所有矣至無所有則一切生
<lb ed="C" n="0089a02"/>滅離</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089a0203" cb:place="inline">自心起隨入分別。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089a0210" cb:place="inline"><note place="inline">所謂眞心任遍知也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089a0218" cb:place="inline">大慧。
<lb ed="C" n="0089a03"/>彼菩薩不久當得生死涅槃平等。大
<lb ed="C" n="0089a04"/>悲巧方便無開發方便。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089a0410" cb:place="inline"><note place="inline">謂心地如如無所開發</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0089a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089a0501">大慧。彼於一切衆生界。皆悉如幻。不
<lb ed="C" n="0089a06"/>勤因緣。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089a0604" cb:place="inline"><note place="inline">不勤云者不勞心於因緣者也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089a0616" cb:place="inline">遠離內外境
<lb ed="C" n="0089a07"/>界。心外無所見。次第隨入無相處。次
<lb ed="C" n="0089a08"/>第隨入從地至地三昧境界。解三界
<lb ed="C" n="0089a09"/>如幻分別觀察。當得如幻三昧。度自
<lb ed="C" n="0089a10"/>心現無所有得。住般若波羅蜜。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089a1013" cb:place="inline"><note place="inline">始也覺惟
<lb ed="C" n="0089a11"/>心現至於度自心現則廓然無朕無智無得乃依般若而住</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089a1124" cb:place="inline">捨離
<lb ed="C" n="0089a12"/>彼生所作方便。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089a1207" cb:place="inline"><note place="inline">心無依他則能離彼生之所作</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089a1219" cb:place="inline">金剛
<lb ed="C" n="0089a13"/>喩三摩提。隨入如來身。隨入如如化。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0089a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089a1401"><note place="inline">化物而未嘗化故曰如如</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089a1411" cb:place="inline">神通自在。慈悲方便具
<lb ed="C" n="0089a15"/>足莊嚴。等入一切佛刹外道。入處離
<lb ed="C" n="0089a16"/>心意意識。是菩薩漸次轉身得如來
<lb ed="C" n="0089a17"/>身。是故欲得如來隨入身者。當遠離
<lb ed="C" n="0089a18"/>陰界入。心因緣所作方便生住滅。妄
<lb ed="C" n="0089a19"/>想虛僞。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089a1904" cb:place="inline"><note place="inline">因緣生滅皆心所造故曰心也言此悉當遠離</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089a1922" cb:place="inline">唯心
<lb ed="C" n="0089a20"/>直進。觀察無始虛僞過。妄想習氣因。
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0089b" n="0089b"/>
<lb ed="C" n="0089b01"/>三有思惟無所有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089b0108" cb:place="inline"><note place="inline">於三界思惟悉無一法可當情者故
<lb ed="C" n="0089b02"/>曰無所有</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089b0205" cb:place="inline">佛地無生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089b0209" cb:place="inline"><note place="inline">至於佛地萬法無生</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089b0217" cb:place="inline">到自覺聖
<lb ed="C" n="0089b03"/>趣自心自在。到無開發行。如隨衆色
<lb ed="C" n="0089b04"/>摩尼。隨入衆生微細之心。而以化身
<lb ed="C" n="0089b05"/>隨心量度。諸地漸次相續建立。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089b0513" cb:place="inline"><note place="inline">謂以十地
<lb ed="C" n="0089b06"/>漸次觀衆生心量隨根而度之故如衆色摩尼</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089b0619" cb:place="inline">是故大慧。自
<lb ed="C" n="0089b07"/>悉檀善應當修學。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089b0708" cb:place="inline"><note place="inline">悉檀宗也非宗人而自宗爲善</note>。</p><p xml:id="pC097p0089b0720" cb:place="inline"><note place="inline">頌
<lb ed="C" n="0089b08"/>曰七般性義最精微成就如來上上機陰似破缾皆斷見性同幻焰亦湏
<lb ed="C" n="0089b09"/>離眞心直進非他物佛地無生更莫疑從此始隨心量度宛如隨衆色摩尼</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0089b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">澄識明心分第三</cb:mulu><head>澄識明心分第三</head>
<lb ed="C" n="0089b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089b1101">爾時大慧菩薩復白佛言世尊。所說
<lb ed="C" n="0089b12"/>心意意識五法自性相。一切諸佛菩
<lb ed="C" n="0089b13"/>薩所行。自心見等所緣境界不和合。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0089b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089b1401"><note place="inline">大慧言一切諸佛菩薩所行與彼妄心見所緣境界者不同故曰不和合</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0089b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089b1501">顯示一切說成眞實相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089b1510" cb:place="inline"><note place="inline">惟與妄心不同故顯示以
<lb ed="C" n="0089b16"/>成眞實相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089b1605" cb:place="inline">一切佛語心。爲楞伽國摩羅耶
<lb ed="C" n="0089b17"/>山海中住處諸大菩薩說。如來所歎
<lb ed="C" n="0089b18"/>海浪藏識境界法身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089b1809" cb:place="inline"><note place="inline">心之與識猶海之與浪本無同
<lb ed="C" n="0089b19"/>異眞源還復卽是心宗妄緣無明乃名爲識<name role="" type="person">馬祖</name>語楞伽經謂以佛語心
<lb ed="C" n="0089b20"/>爲宗以無門爲法門以佛語心爲宗者謂卽心爲宗除外更無別法以無
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0089c" n="0089c"/>
<lb ed="C" n="0089c01"/>門爲法門者謂卽心是法有門卽是妄緣心外無宗有門離法楞伽大旨
<lb ed="C" n="0089c02"/>其在斯乎故此一篇特以心識爲喩</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0089c03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089c0301">爾時世尊吿大慧菩薩言。四因緣故
<lb ed="C" n="0089c04"/>眼識轉。何等爲四。謂自心現攝受。不
<lb ed="C" n="0089c05"/>覺無始虛僞過色習氣。計着識性自
<lb ed="C" n="0089c06"/>性。欲見種種色相。是名四種因緣。水
<lb ed="C" n="0089c07"/>流處藏識。轉識浪生。如眼識。一切諸
<lb ed="C" n="0089c08"/>根微塵毛孔俱生。隨次境界生亦復
<lb ed="C" n="0089c09"/>如是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089c0903" cb:place="inline"><note place="inline">藏識譬則水流處轉識譬則浪生如眼之有識則六根毛孔如
<lb ed="C" n="0089c10"/>塵而生諸境界之生亦然</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089c1011" cb:place="inline">譬如明鏡現衆色像。猶
<lb ed="C" n="0089c11"/>如猛風吹大海水。外境界風。飄蕩心
<lb ed="C" n="0089c12"/>海。識浪不斷。因所作相異不異。合業
<lb ed="C" n="0089c13"/>生相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089c1303" cb:place="inline"><note place="inline">謂外攬所作之事而內之業相乃生故曰合也此二相若異若
<lb ed="C" n="0089c14"/>不異</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089c1403" cb:place="inline">深入計著。不能了知色等自性故。
<lb ed="C" n="0089c15"/>五識身轉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0089c1505" cb:place="inline"><note place="inline">色等如幻還彼自性了知者如此</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0089c1518" cb:place="inline">大慧。卽
<lb ed="C" n="0089c16"/>彼五識身。俱因差別分段相知。當知
<lb ed="C" n="0089c17"/>是意識因。彼身轉。彼不作是念。我展
<lb ed="C" n="0089c18"/>轉相。因自心現妄想計著轉。而彼各
<lb ed="C" n="0089c19"/>各壞相俱轉。分別境界分段差別。謂
<lb ed="C" n="0089c20"/>彼轉。如修行者入禪三昧。微細習氣
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0090a" n="0090a"/>
<lb ed="C" n="0090a01"/>轉而不覺知。而作是念。識滅然後入
<lb ed="C" n="0090a02"/>禪正受。實不識滅而入正受。以習氣
<lb ed="C" n="0090a03"/>種子不滅故不滅。以境界轉。攝受不
<lb ed="C" n="0090a04"/>具故滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0090a0404" cb:place="inline"><note place="inline">彼五識轉時不自覺知亦如入禪三昧者不知其識實不
<lb ed="C" n="0090a05"/>滅也入禪定者非必習氣滅也但攝受諸相不具於心爾</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0090a0523" cb:place="inline">如是微
<lb ed="C" n="0090a06"/>細藏識究竟邊際。除諸如來及住地
<lb ed="C" n="0090a07"/>菩薩。諸聲聞緣覺外道修行所得三
<lb ed="C" n="0090a08"/>昧智慧之力一切不能測量決了。餘地
<lb ed="C" n="0090a09"/>相智慧巧便分別。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0090a0908" cb:place="inline"><note place="inline">餘地相謂地前菩薩見解也當巧便
<lb ed="C" n="0090a10"/>分別以袪其病爾</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0090a1008" cb:place="inline">決斷句義。最勝無邊。善根
<lb ed="C" n="0090a11"/>成熟。離自心現妄想虛僞。宴坐山林
<lb ed="C" n="0090a12"/>下中上修。能見自心妄想流注。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0090a1213" cb:place="inline"><note place="inline">妄想永淨
<lb ed="C" n="0090a13"/>故曰離有必見之故又曰能見目心妄想</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0090a1317" cb:place="inline">無量刹土諸佛
<lb ed="C" n="0090a14"/>灌頂。得自在力神通三昧。諸善知識
<lb ed="C" n="0090a15"/>佛子眷屬。彼心意意識自心所現自
<lb ed="C" n="0090a16"/>性境界。虛妄之想。生死有海。業愛無
<lb ed="C" n="0090a17"/>知。如是等因。悉已超度。是故大慧。諸
<lb ed="C" n="0090a18"/>修行者應當親近最勝知識。爾時世
<lb ed="C" n="0090a19"/>尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="C" n="0090a20"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0090a2001"><l>譬如巨海浪</l><l>斯由猛風起</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0090b" n="0090b"/>
<lb ed="C" n="0090b01"/><l>洪波鼓冥壑</l><l>無有斷絕時</l>
<lb ed="C" n="0090b02"/><l>藏識海常住</l><l>境界風所動</l>
<lb ed="C" n="0090b03"/><l>種種諸識浪</l><l>騰躍而轉生</l>
<lb ed="C" n="0090b04"/><l>靑赤種種色</l><l>珂乳及石蜜</l>
<lb ed="C" n="0090b05"/><l>淡味衆華果</l><l>日月與光明</l>
<lb ed="C" n="0090b06"/><l>非異非不異</l><l>海水起波浪</l>
<lb ed="C" n="0090b07"/><l>七識亦如是</l><l>心俱和合生</l>
<lb ed="C" n="0090b08"/><l>譬如海水變</l><l>種種波浪轉</l>
<lb ed="C" n="0090b09"/><l>七識亦如是</l><l>心俱和合生</l>
<lb ed="C" n="0090b10"/><l>謂彼藏識處</l><l>種種諸識轉</l>
<lb ed="C" n="0090b11"/><l>謂以彼意識</l><l>思惟諸相義</l>
<lb ed="C" n="0090b12"/><l>不壞相有八</l><l>無相亦無相</l>
<lb ed="C" n="0090b13"/><l>譬如海波浪</l><l>是則無差別</l>
<lb ed="C" n="0090b14"/><l>諸識心如是</l><l>異亦不可得</l>
<lb ed="C" n="0090b15"/><l>心名採集業</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0090b1506" cb:place="inline"><note place="inline">因心採集乃有諸法</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgC097p0090b1514" cb:place="inline"><l>意名廣採集</l></lg>
<lb ed="C" n="0090b16"/>　諸識識所識　　現等境說五
<lb ed="C" n="0090b17"/><p xml:id="pC097p0090b1701">爾時大慧菩薩以偈問曰。</p>
<lb ed="C" n="0090b18"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0090b1801"><l>靑赤諸色像</l><l>衆生發諸識</l>
<lb ed="C" n="0090b19"/><l>如波種種法</l><l>云何唯願說</l></lg>
<lb ed="C" n="0090b20"/><p xml:id="pC097p0090b2001">爾時世尊以偈荅曰。</p>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0090c" n="0090c"/>
<lb ed="C" n="0090c01"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0090c0101"><l>靑赤諸雜色</l><l>波浪悉無有</l>
<lb ed="C" n="0090c02"/><l>採集業說心</l><l>開悟諸凢夫</l>
<lb ed="C" n="0090c03"/><l>彼業悉無有</l><l>自心所攝離</l>
<lb ed="C" n="0090c04"/><l>所攝無所攝</l><l>與彼波浪同</l>
<lb ed="C" n="0090c05"/><l>受用建立身</l><l>是衆生現識</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0090c0511" cb:place="inline"><note place="inline">因彼
<lb ed="C" n="0090c06"/>現識建立其身</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0090c07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgC097p0090c0701"><l>於彼現諸業</l><l>譬如水波浪</l></lg>
<lb ed="C" n="0090c08"/><p xml:id="pC097p0090c0801">爾時大慧菩薩復說偈曰。</p>
<lb ed="C" n="0090c09"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0090c0901"><l>大海波浪性</l><l>鼓躍可分別</l>
<lb ed="C" n="0090c10"/><l>藏與業如是</l><l>何故不覺知</l></lg>
<lb ed="C" n="0090c11"/><p xml:id="pC097p0090c1101">爾時世尊以偈荅曰。</p>
<lb ed="C" n="0090c12"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0090c1201"><l>凢夫無智慧</l><l>藏識如巨海</l>
<lb ed="C" n="0090c13"/><l>業相猶波浪</l><l>依彼譬類通</l></lg>
<lb ed="C" n="0090c14"/><p xml:id="pC097p0090c1401">爾時大慧菩薩復說偈曰。</p>
<lb ed="C" n="0090c15"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0090c1501"><l>日出光等照</l><l>下中上衆生</l>
<lb ed="C" n="0090c16"/><l>如來照世間</l><l>爲愚說眞實</l>
<lb ed="C" n="0090c17"/><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0090c1701" n="0090c1701"/><anchor xml:id="beg0090c1701" n="0090c1701"/>已<anchor xml:id="end0090c1701"/>分部諸法</l><l>何故不說實</l></lg>
<lb ed="C" n="0090c18"/><p xml:id="pC097p0090c1801">爾時世尊以偈荅曰。</p>
<lb ed="C" n="0090c19"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0090c1901"><l>若說眞實者</l><l>彼心無眞實</l>
<lb ed="C" n="0090c20"/><l>譬如海波浪</l><l>鏡中像及夢</l>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0091a" n="0091a"/>
<lb ed="C" n="0091a01"/><l>一切俱時現</l><l>心境界亦然</l>
<lb ed="C" n="0091a02"/><l>境界不具故</l><l>次第業轉生</l>
<lb ed="C" n="0091a03"/><l>識者識所識</l><l>意者意謂然</l>
<lb ed="C" n="0091a04"/><l>五則以顯現</l><l>無有定次第</l>
<lb ed="C" n="0091a05"/><l>譬如工畫師</l><l>及與畫弟子</l>
<lb ed="C" n="0091a06"/><l>布彩圖衆形</l><l>我說亦如是</l>
<lb ed="C" n="0091a07"/><l>彩色本無文</l><l>非筆亦非素</l>
<lb ed="C" n="0091a08"/><l>爲恱衆生故</l><l>綺錯繪衆像</l>
<lb ed="C" n="0091a09"/><l>言說別施行</l><l>眞實離名字</l>
<lb ed="C" n="0091a10"/><l>分別應初業</l><l>修行示眞實</l>
<lb ed="C" n="0091a11"/><l>眞實自悟處</l><l>覺想所覺離</l>
<lb ed="C" n="0091a12"/><l>此爲佛子說</l><l>愚者廣分別</l>
<lb ed="C" n="0091a13"/><l>種種皆如幻</l><l>雖現無眞實</l>
<lb ed="C" n="0091a14"/><l>如是種種說</l><l>隨事別施設</l>
<lb ed="C" n="0091a15"/><l>所說非所應</l><l>於彼爲非說</l>
<lb ed="C" n="0091a16"/><l>彼彼諸病人</l><l>良醫隨處方</l>
<lb ed="C" n="0091a17"/><l>如來爲衆生</l><l>隨心應量說</l>
<lb ed="C" n="0091a18"/><l>妄想非境界</l><l>聲聞亦非分</l>
<lb ed="C" n="0091a19"/><l>哀愍者所說</l><l>自覺之境界</l></lg>
<lb ed="C" n="0091a20"/><p xml:id="pC097p0091a2001">復次大慧。若菩薩摩訶薩欲知自心
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0091b" n="0091b"/>
<lb ed="C" n="0091b01"/>現量。攝受及攝受者妄想境界。當離
<lb ed="C" n="0091b02"/>群聚習俗睡眠。初中後夜常自覺悟。
<lb ed="C" n="0091b03"/>修行方便。當離惡見經論言說。及諸
<lb ed="C" n="0091b04"/>聲聞緣覺乘相。當通達自心現妄想
<lb ed="C" n="0091b05"/>之相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0091b0503" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰因緣四種惑癡盲心海從茲浪不平有似猛風吹巨浸又
<lb ed="C" n="0091b06"/>如明鏡現諸形本來廓徹休言性纔有纖毫墮識情堪嘆細微難測了悉
<lb ed="C" n="0091b07"/>離覺想始無生</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0091b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">超乘證幻分第四</cb:mulu><head>超乘證幻分第四</head>
<lb ed="C" n="0091b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0091b0901">復次大慧。菩薩摩訶薩建立智慧相
<lb ed="C" n="0091b10"/>住<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1001" n="0091b1001"/><anchor xml:id="beg0091b1001" n="0091b1001"/>已<anchor xml:id="end0091b1001"/>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0091b1003" cb:place="inline"><note place="inline">能了識明心卽住於智慧故曰建立智慧相住<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1002" n="0091b1002"/><anchor xml:id="beg0091b1002" n="0091b1002"/>已<anchor xml:id="end0091b1002"/></note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0091b1022" cb:place="inline">於上
<lb ed="C" n="0091b11"/>聖智三相當勤修學。何等爲聖智三
<lb ed="C" n="0091b12"/>相當勤修學。所謂無所有相。一切諸
<lb ed="C" n="0091b13"/>佛自願處相。自覺聖智究竟之相。修
<lb ed="C" n="0091b14"/>行得此<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1401" n="0091b1401"/><anchor xml:id="beg0091b1401" n="0091b1401"/>已<anchor xml:id="end0091b1401"/>。能捨跛驢心慧智相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0091b1413" cb:place="inline"><note place="inline">謂第七地
<lb ed="C" n="0091b15"/>觀三界生死不定心名跛驢以不能行故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0091b1517" cb:place="inline">得最勝子第八
<lb ed="C" n="0091b16"/>之地。則於彼上三相修生大慧。無所
<lb ed="C" n="0091b17"/>有相者。謂聲聞緣覺及外道相。彼修
<lb ed="C" n="0091b18"/>習生。自願處相者。謂諸先佛自願處
<lb ed="C" n="0091b19"/>修生。自覺聖智究竟相者。一切法相
<lb ed="C" n="0091b20"/>無所計著。得如幻三昧身。諸佛地處
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0091c" n="0091c"/>
<lb ed="C" n="0091c01"/>進趣行生。是名聖智三相。若成就此
<lb ed="C" n="0091c02"/>聖智三相者。能到自覺聖智究竟境
<lb ed="C" n="0091c03"/>界。是故大慧。聖智三相當勤修學。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0091c0314" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰
<lb ed="C" n="0091c04"/>智慧已除諸識浪冝觀三相善勤行先離斷見云非有次證如來自願生
<lb ed="C" n="0091c05"/>性相頓忘無所着世間如幻不留情從茲始到空王殿聖智于今決定成</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0091c06"/>
<lb ed="C" n="0091c07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>楞伽經纂卷第一<note place="inline">下</note>　　　　阿</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="C" n="0091c08"/>
<lb ed="C" n="0091c09"/>
<lb ed="C" n="0091c10"/>
<lb ed="C" n="0091c11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">有無俱遣分第五</cb:mulu><head>有無俱遣分第五</head>
<lb ed="C" n="0091c12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0091c1201">爾時大慧菩薩。知大菩薩衆心之所
<lb ed="C" n="0091c13"/>念。名聖智事分別自性經。承一切佛
<lb ed="C" n="0091c14"/>威神之力而白佛言世尊。唯願爲說
<lb ed="C" n="0091c15"/>聖智事分別自性經。百八句分別所
<lb ed="C" n="0091c16"/>依。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0091c1602" cb:place="inline"><note place="inline">謂此經乃百八句分別之所依歸</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0091c1615" cb:place="inline">如來應供等正
<lb ed="C" n="0091c17"/>覺。依此分別說菩薩摩訶薩入自相
<lb ed="C" n="0091c18"/>共相妄想自性。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0091c1807" cb:place="inline"><note place="inline">謂之自性凢以法性自爾非若二乘外道
<lb ed="C" n="0091c19"/>之斷絕也經凢言自性皆如此</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0091c1913" cb:place="inline">以分別說妄想自性
<lb ed="C" n="0091c20"/>故。則能善知周遍觀察人法無我。淨
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0092a" n="0092a"/>
<lb ed="C" n="0092a01"/>除妄想。照明諸地。超越一切聲聞緣
<lb ed="C" n="0092a02"/>覺及諸外道諸禪定樂。觀察如來不
<lb ed="C" n="0092a03"/>可思議所行境界。畢定捨離五法自
<lb ed="C" n="0092a04"/>性。諸佛如來法身智慧善自莊嚴。起
<lb ed="C" n="0092a05"/>幻境界。昇一切佛刹<name role="" type="person">兜率天</name>宮。乃至
<lb ed="C" n="0092a06"/>色究竟天宮。逮得如來常住法身。</p>
<lb ed="C" n="0092a07"/><p xml:id="pC097p0092a0701">佛吿大慧。有一種外道。作無所有妄
<lb ed="C" n="0092a08"/>想計著。覺知因盡。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092a0808" cb:place="inline"><note place="inline">因盡則無復自覺知矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092a0817" cb:place="inline">兔無
<lb ed="C" n="0092a09"/>角想。如兔無角。一切法亦復如是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092a0914" cb:place="inline"><note place="inline">此外
<lb ed="C" n="0092a10"/>道計無而生斷見也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092a1009" cb:place="inline">復有餘外道。見種求那極
<lb ed="C" n="0092a11"/>微陁羅驃形處橫法各各差別。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092a1113" cb:place="inline"><note place="inline">說云求那
<lb ed="C" n="0092a12"/>依也陁羅驃主也謂外道見四大種依於極微所主形處遂橫計其差別
<lb ed="C" n="0092a13"/>作牛有角想</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092a1306" cb:place="inline">見已。計著無兔角橫法。作牛
<lb ed="C" n="0092a14"/>有角想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092a1404" cb:place="inline"><note place="inline">此外道計有而生常見也以懲兔角之無乃墮牛角之有
<lb ed="C" n="0092a15"/>橫法謂非法之正耳</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092a1509" cb:place="inline">大慧。彼墮二見。不解心量。
<lb ed="C" n="0092a16"/>自心境界妄想增長身。受用建立妄
<lb ed="C" n="0092a17"/>想限量。大慧。一切法性亦復如是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092a1714" cb:place="inline"><note place="inline">一切
<lb ed="C" n="0092a18"/>法性亦受用而建立</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092a1809" cb:place="inline">離有無不應作想。若復離
<lb ed="C" n="0092a19"/>有無而作兔無角想。是名邪想。彼因
<lb ed="C" n="0092a20"/>待觀故兔無角。不應作想。乃至微塵
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0092b" n="0092b"/>
<lb ed="C" n="0092b01"/>分別事性悉不可得。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092b0109" cb:place="inline"><note place="inline">以懲彼有無二見乃謂如兔無
<lb ed="C" n="0092b02"/>角故曰待觀以至微塵分別性皆不可得是皆邪想爾</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092b0222" cb:place="inline">大慧。聖
<lb ed="C" n="0092b03"/>境界離。不應作牛有角想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092b0311" cb:place="inline"><note place="inline">兔無角想是墮斷見
<lb ed="C" n="0092b04"/>聖之所離恐其反此復墮常見而興牛有角想故又言不應作牛有角想</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0092b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092b0501">爾時大慧菩薩白佛言世尊。得無妄
<lb ed="C" n="0092b06"/>想者見不生想<anchor xml:id="nkr_note_add_0092b0601" n="0092b0601"/><anchor xml:id="beg0092b0601" n="0092b0601"/>已<anchor xml:id="end0092b0601"/>。隨比思量觀察不
<lb ed="C" n="0092b07"/>生妄想言無耶。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092b0707" cb:place="inline"><note place="inline">大慧謂隨比而思之見妄不生而遂言無
<lb ed="C" n="0092b08"/>耶此疑辭也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0092b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092b0901">佛吿大慧。非觀察不生妄想言無。所
<lb ed="C" n="0092b10"/>以者何。妄想者因彼生故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092b1011" cb:place="inline"><note place="inline">謂妄想皆因攬彼而
<lb ed="C" n="0092b11"/>生故曰因彼生故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092b1108" cb:place="inline">依彼角生妄想。以依角生
<lb ed="C" n="0092b12"/>妄想。是故言依因故。離異不異故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092b1214" cb:place="inline"><note place="inline">謂兔
<lb ed="C" n="0092b13"/>無角而生妄想是有所依角與妄想非異非不異</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092b1320" cb:place="inline">非觀察不
<lb ed="C" n="0092b14"/>生妄想言無角。大慧。若復妄想異角
<lb ed="C" n="0092b15"/>者。則不因角生。若不異者。則因彼故。
<lb ed="C" n="0092b16"/>乃至微塵分析推求悉不可得。不異角
<lb ed="C" n="0092b17"/>故彼亦非性。二俱無性者。何法何故
<lb ed="C" n="0092b18"/>而言無耶。大慧若無故無角。觀有故
<lb ed="C" n="0092b19"/>言兔無角者。不應作想。大慧。不正因
<lb ed="C" n="0092b20"/>故而說有無。二俱不成。大慧。復有餘
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0092c" n="0092c"/>
<lb ed="C" n="0092c01"/>外道見。計著色空事形處橫法。不能
<lb ed="C" n="0092c02"/>善知虛空分齊。言色離虛空。起分齊
<lb ed="C" n="0092c03"/>見妄想。大慧。虛空是色。隨入色種。色
<lb ed="C" n="0092c04"/>是虛空。持所持處。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092c0408" cb:place="inline"><note place="inline">以色爲所則空爲能矣謂所持者雖
<lb ed="C" n="0092c05"/>實而能持者常空</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092c0508" cb:place="inline">所建立性。色空事分別當
<lb ed="C" n="0092c06"/>知。大慧。四大種生時。自相各別。亦不
<lb ed="C" n="0092c07"/>住虛空。非彼無虛空。如是觀牛有角
<lb ed="C" n="0092c08"/>故兔無角。又牛角者析爲微塵。又分
<lb ed="C" n="0092c09"/>別微塵刹那不住。彼何所觀故而言
<lb ed="C" n="0092c10"/>無耶。若言觀餘物者。彼法亦然。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0092c1013" cb:place="inline"><note place="inline">人見其廓
<lb ed="C" n="0092c11"/>然大空以是爲空而不知色之所聚人見其具諸名相以是爲色而不知
<lb ed="C" n="0092c12"/>爲空所持是皆於無性之中而妄有建立者然也此以明外道因牛角之
<lb ed="C" n="0092c13"/>有而遂言兔角之無不知析彼牛角爲微塵又復歸於無矣謂牛角旣析
<lb ed="C" n="0092c14"/>而歸空又何所觀故而言兔角之無也四大種雖不住空而非無空亦如
<lb ed="C" n="0092c15"/>牛角之有而復歸於無</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0092c1510" cb:place="inline">爾時世尊吿大慧菩薩
<lb ed="C" n="0092c16"/>言。當離兔角牛角虛空形色異見妄
<lb ed="C" n="0092c17"/>想。汝等諸菩薩摩訶薩。當思惟自心
<lb ed="C" n="0092c18"/>現妄想隨入爲一切刹土。最勝子。以
<lb ed="C" n="0092c19"/>自心現方便而敎授之。爾時世尊欲
<lb ed="C" n="0092c20"/>重宣此義而說偈言。</p>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0093a" n="0093a"/>
<lb ed="C" n="0093a01"/><lg xml:id="lgC097p0093a0101"><l>色等及心無</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093a0106" cb:place="inline"><note place="inline">言色與慮心皆寂</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgC097p0093a0113" cb:place="inline"><l>色等長養心</l>
<lb ed="C" n="0093a02"/><l>身受用安立</l><l>識藏現衆生</l>
<lb ed="C" n="0093a03"/><l>心意及與識</l><l>自性法有五</l>
<lb ed="C" n="0093a04"/><l>無我二種淨</l><l>廣說者所說</l>
<lb ed="C" n="0093a05"/><l>長短有無等</l><l>展轉互相生</l>
<lb ed="C" n="0093a06"/><l>以無故成有</l><l>以有故成無</l>
<lb ed="C" n="0093a07"/><l>微塵分別事</l><l>不起色妄想</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093a0711" cb:place="inline"><note place="inline">已上
<lb ed="C" n="0093a08"/>廣說所說</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0093a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgC097p0093a0901"><l>心量安立處</l><l>惡見所不樂</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093a0911" cb:place="inline"><note place="inline">不樂惡見</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0093a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgC097p0093a1001"><l>覺想非境界</l><l>聲聞亦復然</l>
<lb ed="C" n="0093a11"/><l>救世之所說</l><l>自覺之境界</l></lg></cb:div>
<lb ed="C" n="0093a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093a1201"><note place="inline">頌曰昧者不知眞境界却將妄想汙情田離空論色徒偏見棄有歸無墮
<lb ed="C" n="0093a13"/>一邊萬法但從心鏡現群愚只向識根緣圓光本是無私照纔有纖毫揔
<lb ed="C" n="0093a14"/>不玄</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0093a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">漸淨卽頓分第六</cb:mulu><head>漸淨卽頓分第六</head>
<lb ed="C" n="0093a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0093a1601">爾時大慧菩薩。爲淨除自心現流故。
<lb ed="C" n="0093a17"/>復請如來。白佛言世尊。云何淨除一
<lb ed="C" n="0093a18"/>切衆生自心現流。爲頓爲漸耶。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093a1813" cb:place="inline"><note place="inline">自心現習
<lb ed="C" n="0093a19"/>氣流曰現流現流不<anchor xml:id="nkr_note_add_0093a1901" n="0093a1901"/><anchor xml:id="beg0093a1901" n="0093a1901"/>已<anchor xml:id="end0093a1901"/>輪轉生死如來於諸衆生蠲彼幻塵悉還實相故
<lb ed="C" n="0093a20"/>以漸除爲始頓照爲成</note>。</p></cb:div>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0093b" n="0093b"/>
<lb ed="C" n="0093b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0093b0101">佛吿大慧。漸淨非頓。如菴羅果漸熟
<lb ed="C" n="0093b02"/>非頓。如來淨除一切衆生自心現流。
<lb ed="C" n="0093b03"/>亦復如是漸淨非頓。譬如陶家造作
<lb ed="C" n="0093b04"/>諸器。漸成非頓。如來淨除一切衆生
<lb ed="C" n="0093b05"/>自心現流。亦復如是漸淨非頓。譬如
<lb ed="C" n="0093b06"/>大地漸生萬物。非頓生也。如來淨除
<lb ed="C" n="0093b07"/>一切衆生自心現流。亦復如是漸淨
<lb ed="C" n="0093b08"/>非頓。譬如人學音樂書畫種種伎術。
<lb ed="C" n="0093b09"/>漸成非頓。如來淨除一切衆生自心
<lb ed="C" n="0093b10"/>現流。亦復如是漸淨非頓。譬如明鏡。
<lb ed="C" n="0093b11"/>頓現一切無相色像。如來淨除一切
<lb ed="C" n="0093b12"/>衆生自心現流。亦復如是頓現無相
<lb ed="C" n="0093b13"/>無有所有淸淨境界。如日月輪頓照
<lb ed="C" n="0093b14"/>顯示一切色像。如來爲離自心現習
<lb ed="C" n="0093b15"/>氣過患衆生。亦復如是頓爲顯示不
<lb ed="C" n="0093b16"/>思議智最勝境界。譬如藏識。頓分別
<lb ed="C" n="0093b17"/>知自心現。及身安立受用境界。彼諸
<lb ed="C" n="0093b18"/>依佛。亦復如是頓熟衆生所處境界。
<lb ed="C" n="0093b19"/>以修行者安處於彼色究竟天。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093b1913" cb:place="inline"><note place="inline">依佛者胡
<lb ed="C" n="0093b20"/>本云津膩謂化佛是眞佛氣分也依佛所化亦爲分別自心所現及身受
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0093c" n="0093c"/>
<lb ed="C" n="0093c01"/>用境界故以藏識依佛譬能頓示衆生不思議智</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0093c0120" cb:place="inline">譬如法佛
<lb ed="C" n="0093c02"/>所作依佛光明照耀。自覺聖趣亦復
<lb ed="C" n="0093c03"/>如是。彼於法相有性無性惡見妄想。
<lb ed="C" n="0093c04"/>照令除滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093c0405" cb:place="inline"><note place="inline">法佛無作光明照耀者化佛也然化佛之照耀非離
<lb ed="C" n="0093c05"/>法佛故曰依佛法佛者自覺聖智境界於法相有無惡見皆令除滅亦如
<lb ed="C" n="0093c06"/>化佛之照耀也自菴羅果<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c0601" n="0093c0601"/><anchor xml:id="beg0093c0601" n="0093c0601"/>已<anchor xml:id="end0093c0601"/>下言漸淨自譬明鏡<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c0602" n="0093c0602"/><anchor xml:id="beg0093c0602" n="0093c0602"/>已<anchor xml:id="end0093c0602"/>下言頓熟</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0093c0625" cb:place="inline">大慧。
<lb ed="C" n="0093c07"/>報佛說一切法。入自相共相自心現
<lb ed="C" n="0093c08"/>習氣因。相續妄想自性計著因。種種
<lb ed="C" n="0093c09"/>無實幻。種種計著不可得。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093c0911" cb:place="inline"><note place="inline">種種計著亦如幻化
<lb ed="C" n="0093c10"/>求其所有皆不可得</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0093c1009" cb:place="inline">復次大慧。計著緣起自性。
<lb ed="C" n="0093c11"/>生妄想自性相。如工幻師依草木瓦
<lb ed="C" n="0093c12"/>石作種種幻。起一切衆生若干形色。
<lb ed="C" n="0093c13"/>起種種妄想。彼諸妄想亦無眞實。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093c1314" cb:place="inline"><note place="inline">工幻
<lb ed="C" n="0093c14"/>師譬心草木瓦石譬緣起一切若干形色譬妄想自性相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0093c1423" cb:place="inline">如是大
<lb ed="C" n="0093c15"/>慧。依緣起自性起妄想自性。種種妄
<lb ed="C" n="0093c16"/>想心。種種相行事妄想相。計著習氣
<lb ed="C" n="0093c17"/>妄想。是爲妄想自性相生。是名報佛
<lb ed="C" n="0093c18"/>說法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0093c1803" cb:place="inline"><note place="inline">法佛不以說法爲事所謂說法者報佛也起信論云因諸波羅
<lb ed="C" n="0093c19"/>等無漏行薰及不思議薰之所成就具足無量樂相故說爲報佛以是知
<lb ed="C" n="0093c20"/>報佛說法者以觀照種種不實成就圓滿報身故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0093c2020" cb:place="inline">大慧。法佛
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0094a" n="0094a"/>
<lb ed="C" n="0094a01"/>者。離心自性相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094a0107" cb:place="inline"><note place="inline">說自心所現尙有心之性相至於法佛不
<lb ed="C" n="0094a02"/>以說法爲事故曰離心自性相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094a0213" cb:place="inline">自覺聖所緣境界建
<lb ed="C" n="0094a03"/>立施作。化佛者。說施戒忍精進禪定
<lb ed="C" n="0094a04"/>及心智慧。離陰界入。解脫識相。分別
<lb ed="C" n="0094a05"/>觀察建立。超外道見無色見。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094a0512" cb:place="inline"><note place="inline">自施戒忍至無
<lb ed="C" n="0094a06"/>色見等皆以一法身而示現衆多法門故曰化佛說法也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094a0623" cb:place="inline">又法佛
<lb ed="C" n="0094a07"/>者。離攀緣。攀緣離。一切所作根量相
<lb ed="C" n="0094a08"/>滅。非諸凡夫聲聞緣覺外道計著我
<lb ed="C" n="0094a09"/>相所著境界。自覺聖究竟差別相建
<lb ed="C" n="0094a10"/>立。是故大慧。自覺聖差別相當勤修
<lb ed="C" n="0094a11"/>學。自心現見應當除滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094a1110" cb:place="inline"><note place="inline">佛身一也論其本來淸淨
<lb ed="C" n="0094a12"/>逈脫諸塵曰法佛論其具足樂相法界圓滿曰報佛論其卽彼一眞建立
<lb ed="C" n="0094a13"/>萬法曰化佛法佛離心自性相故自覺聖當勤修學報佛化佛分別自心
<lb ed="C" n="0094a14"/>境界故自心現見應當除滅</note>。</p><p xml:id="pC097p0094a1412" cb:place="inline"><note place="inline">○頌曰本來離相亦離名卽一分三示衆盲
<lb ed="C" n="0094a15"/>始淨諸塵湏積漸終能頓照甚分明報身眞淨蠲諸想化佛隨緣應有情
<lb ed="C" n="0094a16"/>惟是法身根量滅無心無證亦無成</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0094a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">離二種聲聞分第七</cb:mulu><head>離二種聲聞分第七</head>
<lb ed="C" n="0094a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094a1801">復次大慧。有二種聲聞乘通分別相。
<lb ed="C" n="0094a19"/>謂得自覺聖差別相。及性妄想自性
<lb ed="C" n="0094a20"/>計著相。云何得自覺聖差別相聲聞
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0094b" n="0094b"/>
<lb ed="C" n="0094b01"/>謂無常苦空無我境界眞諦離欲寂
<lb ed="C" n="0094b02"/>滅。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b0202" cb:place="inline"><note place="inline">謂於無常苦空等境界計著寂滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0094b0201" n="0094b0201"/><anchor xml:id="beg0094b0201" n="0094b0201"/>已<anchor xml:id="end0094b0201"/>得人無我未得法無我</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094b0225" cb:place="inline">息
<lb ed="C" n="0094b03"/>陰界入自共相。外不壞相如實知。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b0314" cb:place="inline"><note place="inline">於陰
<lb ed="C" n="0094b04"/>界外存不壞相是以無明與佛性爲兩也皆自慧分別</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094b0422" cb:place="inline">心得寂
<lb ed="C" n="0094b05"/>止。心寂止已。禪定解脫。三昧道果正
<lb ed="C" n="0094b06"/>受解脫。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b0604" cb:place="inline"><note place="inline">自覺聖差別相其所樂住者此也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094b0617" cb:place="inline">不離習氣
<lb ed="C" n="0094b07"/>不思議變易死。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b0707" cb:place="inline"><note place="inline">以習氣未離故未度不思議變易死</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094b0721" cb:place="inline">得
<lb ed="C" n="0094b08"/>自覺聖樂住聲聞。是名得自覺聖差
<lb ed="C" n="0094b09"/>別相聲聞。大慧。得自覺聖差別樂住
<lb ed="C" n="0094b10"/>菩薩摩訶薩。非滅門樂。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b1010" cb:place="inline"><note place="inline">於自覺差別相樂住此乃
<lb ed="C" n="0094b11"/>決定寂滅聲聞非菩薩所行寂滅門樂故曰非滅門樂</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094b1122" cb:place="inline">正受樂。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0094b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b1201"><note place="inline">謂得三昧正受樂</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094b1208" cb:place="inline"><g ref="#CB11276">頋</g>憫衆生及本願不作證。
<lb ed="C" n="0094b13"/>是名聲聞得自覺聖差別相樂。菩薩
<lb ed="C" n="0094b14"/>摩訶薩於彼得自覺聖差別相樂。不
<lb ed="C" n="0094b15"/>應修學。云何性妄想自性計著相聲
<lb ed="C" n="0094b16"/>聞。所謂大種靑黃赤白堅濕暖動非
<lb ed="C" n="0094b17"/>作生自相共相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b1707" cb:place="inline"><note place="inline">一切自生而吾無作生故曰非作生</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094b1721" cb:place="inline">先
<lb ed="C" n="0094b18"/>勝善說見<anchor xml:id="nkr_note_add_0094b1801" n="0094b1801"/><anchor xml:id="beg0094b1801" n="0094b1801"/>已<anchor xml:id="end0094b1801"/>。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b1806" cb:place="inline"><note place="inline">如來所說善事曰先勝善說</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094b1817" cb:place="inline">於彼起
<lb ed="C" n="0094b19"/>自性妄想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094b1905" cb:place="inline"><note place="inline">大種靑黃本非作生於彼起非作生之自性先勝善
<lb ed="C" n="0094b20"/>說本來無性於彼起善說之自性故曰性妄想自性是皆未入法無我相
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0094c" n="0094c"/>
<lb ed="C" n="0094c01"/>而有所計著故住聲聞</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094c0110" cb:place="inline">菩薩摩訶薩於彼應知
<lb ed="C" n="0094c02"/>應捨。隨入法無我相。滅人無我相見。
<lb ed="C" n="0094c03"/>漸次諸地相續建立。是名諸聲聞性
<lb ed="C" n="0094c04"/>妄想自性計著相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094c0408" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰号爲自覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0094c0401" n="0094c0401"/><anchor xml:id="beg0094c0401" n="0094c0401"/>已<anchor xml:id="end0094c0401"/>無遺反墮聲聞不
<lb ed="C" n="0094c05"/>自知<anchor xml:id="nkr_note_add_0094c0501" n="0094c0501"/><anchor xml:id="beg0094c0501" n="0094c0501"/>已<anchor xml:id="end0094c0501"/>達苦空能寂止彼於習氣未能離優游正受雖其樂顧憫衆生不
<lb ed="C" n="0094c06"/>帶悲更有一般聞勝善妄生自性却狐疑</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0094c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">常不思議差別分第八</cb:mulu><head>常不思議差別分第八</head>
<lb ed="C" n="0094c08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094c0801">爾時大慧菩薩白佛言世尊。世尊所
<lb ed="C" n="0094c09"/>說常不思議自覺聖趣境界。及第一
<lb ed="C" n="0094c10"/>義境界。非諸外道所說常不思議因
<lb ed="C" n="0094c11"/>緣耶。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094c1103" cb:place="inline"><note place="inline">常住眞心如金剛舍利故曰常不可以心思言議故曰不思議</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0094c12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094c1201">佛吿大慧。非諸外道因緣得常不思
<lb ed="C" n="0094c13"/>議所以者何。諸外道常不思議。不因
<lb ed="C" n="0094c14"/>自相成。若常不思議不因自相成者。
<lb ed="C" n="0094c15"/>何因顯現常不思議。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094c1509" cb:place="inline"><note place="inline">自相所謂眞相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094c1515" cb:place="inline">復次大
<lb ed="C" n="0094c16"/>慧。不思議若因自相成者。彼則應常。
<lb ed="C" n="0094c17"/>由作者因相故常不思議不成。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094c1713" cb:place="inline"><note place="inline">以有作爲
<lb ed="C" n="0094c18"/>因相故不成一切取捨莫非有作</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0094c1814" cb:place="inline">大慧。我第一義常
<lb ed="C" n="0094c19"/>不思議。第一義因相成。離性非性故。
<lb ed="C" n="0094c20"/>得自覺相故有相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0094c2008" cb:place="inline"><note place="inline">自覺相者廓然無朕之相也光境俱
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0095a" n="0095a"/>
<lb ed="C" n="0095a01"/>忘相復何有</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095a0106" cb:place="inline">第一義智因故有因。離性非
<lb ed="C" n="0095a02"/>性故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095a0203" cb:place="inline"><note place="inline">雖曰有相有因常離性非性見</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095a0215" cb:place="inline">譬如無作虛空
<lb ed="C" n="0095a03"/>涅槃滅盡故常。如是大慧。不同外道
<lb ed="C" n="0095a04"/>常不思議論。此常不思議。諸如來自
<lb ed="C" n="0095a05"/>覺聖智所得。如是故常不思議自覺
<lb ed="C" n="0095a06"/>聖智所得應當修學。</p>
<lb ed="C" n="0095a07"/><p xml:id="pC097p0095a0701">復次大慧。外道常不思議無常。性異
<lb ed="C" n="0095a08"/>相因故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095a0804" cb:place="inline"><note place="inline">外道常不思議以性及非性互相爲因所以無常</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095a0823" cb:place="inline">非
<lb ed="C" n="0095a09"/>自作。因相力故常。復次大慧。諸外道
<lb ed="C" n="0095a10"/>常不思議。於所作性非性無常。見<anchor xml:id="nkr_note_add_0095a1001" n="0095a1001"/><anchor xml:id="beg0095a1001" n="0095a1001"/>已<anchor xml:id="end0095a1001"/>
<lb ed="C" n="0095a11"/>思量計常。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095a1105" cb:place="inline"><note place="inline">一切所作性與非性皆無常外道觀彼無常卽自卜
<lb ed="C" n="0095a12"/>度妄計我常</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095a1206" cb:place="inline">大慧。我亦以如是因緣所作
<lb ed="C" n="0095a13"/>者性非性無常。見<anchor xml:id="nkr_note_add_0095a1301" n="0095a1301"/><anchor xml:id="beg0095a1301" n="0095a1301"/>已<anchor xml:id="end0095a1301"/>自覺聖境界。說
<lb ed="C" n="0095a14"/>彼常無因故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095a1406" cb:place="inline"><note place="inline">但惟自覺無因而說彼常也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095a1417" cb:place="inline">若復諸
<lb ed="C" n="0095a15"/>外道因相成常不思議。自因相性非
<lb ed="C" n="0095a16"/>性同於兔角。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095a1606" cb:place="inline"><note place="inline">謂外道雖因相成而非因於自相故曰性非性
<lb ed="C" n="0095a17"/>同兔角</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095a1704" cb:place="inline">此常不思議但言說妄想。諸外
<lb ed="C" n="0095a18"/>道輩有如是過。所以者何。謂但言說
<lb ed="C" n="0095a19"/>妄想同於兔角。自因相非分。大慧。我
<lb ed="C" n="0095a20"/>常不思議因自覺得相故。離所作性
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0095b" n="0095b"/>
<lb ed="C" n="0095b01"/>非性故常。非外性非性無常思量計
<lb ed="C" n="0095b02"/>常。若復外性非性無常。思量計常不
<lb ed="C" n="0095b03"/>思議常。而彼不知常不思議自因之
<lb ed="C" n="0095b04"/>相去。得自覺聖智境界相遠。彼不應
<lb ed="C" n="0095b05"/>說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095b0502" cb:place="inline"><note place="inline">外道計常則離去自因之相遠於自覺境界故曰不應說</note>。</p><p xml:id="pC097p0095b0524" cb:place="inline"><note place="inline">○頌曰無
<lb ed="C" n="0095b06"/>知外道太茫茫於彼無常妄計常却向識根生作想又如兔角絕形彰堪
<lb ed="C" n="0095b07"/>嗟幻燄應難久須信眞金鍊轉剛惟有如來因自相豈同電露暫時亡</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0095b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">生死涅槃差別分第九</cb:mulu><head>生死涅槃差別分第九</head>
<lb ed="C" n="0095b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095b0901">復次大慧。諸聲聞畏生死妄想苦而
<lb ed="C" n="0095b10"/>求涅槃。不知生死涅槃差別。一切性
<lb ed="C" n="0095b11"/>妄想非性。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095b1105" cb:place="inline"><note place="inline">於一切性妄想以爲非性</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095b1115" cb:place="inline">未來諸根境界
<lb ed="C" n="0095b12"/>休息。作涅槃想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095b1207" cb:place="inline"><note place="inline">謂之休息非根量滅</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095b1215" cb:place="inline">非自覺聖
<lb ed="C" n="0095b13"/>智趣。藏識轉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095b1306" cb:place="inline"><note place="inline">但藏識轉爾</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095b1311" cb:place="inline">是故凡愚說有
<lb ed="C" n="0095b14"/>三乘。說心量趣無所有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095b1410" cb:place="inline"><note place="inline">凡愚說心量曰無所有故
<lb ed="C" n="0095b15"/>墮斷見</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095b1504" cb:place="inline">彼不知過去未來現在諸如來
<lb ed="C" n="0095b16"/>自心現境界。計著外心現境界。生死
<lb ed="C" n="0095b17"/>輪常轉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095b1704" cb:place="inline"><note place="inline">自心現則覺知所現者唯自心外心現則計著客塵不自
<lb ed="C" n="0095b18"/>覺而計客塵茲所以生死輪常轉也</note>。</p><p xml:id="pC097p0095b1815" cb:place="inline"><note place="inline">○頌曰聲聞不委惟心境却向無中
<lb ed="C" n="0095b19"/>作涅槃縱待根塵休息盡誰知生死出還難</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0095b20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一切法不生差別分第十</cb:mulu><head>一切法不生差別分第十</head>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0095c" n="0095c"/>
<lb ed="C" n="0095c01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095c0101">復次大慧。一切法不生。是過去未來
<lb ed="C" n="0095c02"/>現在諸如來所說。所以者何。謂自心
<lb ed="C" n="0095c03"/>現性非性離有非有生故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095c0311" cb:place="inline"><note place="inline">謂本來空寂而自心
<lb ed="C" n="0095c04"/>於無生中現出性及非性之見現性卽有見生現非性卽非有見生如來
<lb ed="C" n="0095c05"/>一切法不生則離於是矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095c0511" cb:place="inline">大慧。一切性不生。一切
<lb ed="C" n="0095c06"/>法如兔馬等角。是愚癡凡夫不實妄
<lb ed="C" n="0095c07"/>想。自性妄想故。大慧。一切法不生自
<lb ed="C" n="0095c08"/>覺聖智趣境界者。一切性自性相不
<lb ed="C" n="0095c09"/>生。非彼愚夫妄想二境界自性身財
<lb ed="C" n="0095c10"/>建立趣自性相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095c1007" cb:place="inline"><note place="inline">有妄想自性而有妄想身財建立趣彼自
<lb ed="C" n="0095c11"/>性相計著故曰趣自性相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095c1111" cb:place="inline">大慧。藏識攝所攝相轉
<lb ed="C" n="0095c12"/>愚夫隨生住滅二見。希望一切性生。
<lb ed="C" n="0095c13"/>有非有妄想生。非聖賢也。於彼應當
<lb ed="C" n="0095c14"/>修學。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0095c1403" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰遠離性相絕廉纖諸法無生不用占空認兔頭成斷見妄
<lb ed="C" n="0095c15"/>從自性起諸炎難於眼裏藏金屑休向空中作白粘若問如來心現說無
<lb ed="C" n="0095c16"/>生有性却成添</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0095c17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五無間種性差別分第十一</cb:mulu><head>五無間種性差別分第十一</head>
<lb ed="C" n="0095c18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0095c1801">復次大慧。有五無間種性。云何爲五。
<lb ed="C" n="0095c19"/>謂聲聞乘無間種性。緣覺乘無間種
<lb ed="C" n="0095c20"/>性。如來乘無間種性。不定種性。各別
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0096a" n="0096a"/>
<lb ed="C" n="0096a01"/>種性。云何知聲聞乘無間種性。若聞
<lb ed="C" n="0096a02"/>說得陰界入自共相斷。知時擧身毛
<lb ed="C" n="0096a03"/>孔凞怡欣恱。及樂修相智。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096a0311" cb:place="inline"><note place="inline">修諸有相之智故曰
<lb ed="C" n="0096a04"/>相智</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096a0403" cb:place="inline">不修緣起發悟之相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096a0411" cb:place="inline"><note place="inline">所緣萬境必有所起原其
<lb ed="C" n="0096a05"/>所起一心是也於此當求發悟不於起處而求發悟雖欲滅相適增妄想</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0096a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096a0601">是名聲聞乘無間種性。聲聞無間見
<lb ed="C" n="0096a07"/>第八地。起煩惱斷。習煩惱不斷。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096a0713" cb:place="inline"><note place="inline">如波之起
<lb ed="C" n="0096a08"/>曰起煩惱習煩惱謂習氣也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096a0812" cb:place="inline">不度不思議變易死。
<lb ed="C" n="0096a09"/>度分<g ref="#CB01008">𫨻</g>死。正師子吼。我生<anchor xml:id="nkr_note_add_0096a0901" n="0096a0901"/><anchor xml:id="beg0096a0901" n="0096a0901"/>已<anchor xml:id="end0096a0901"/>盡。梵行
<lb ed="C" n="0096a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0096a1001" n="0096a1001"/><anchor xml:id="beg0096a1001" n="0096a1001"/>已<anchor xml:id="end0096a1001"/>立。不受後有。如實知修習人無我。
<lb ed="C" n="0096a11"/>乃至得般涅槃覺。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096a1108" cb:place="inline"><note place="inline">有涅槃想故曰得涅槃覺</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096a1118" cb:place="inline">大慧。
<lb ed="C" n="0096a12"/>各別無間者。我人衆生壽命長養士
<lb ed="C" n="0096a13"/>夫。彼諸衆生作如是覺。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096a1310" cb:place="inline"><note place="inline">謂作離四相見解者</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096a1318" cb:place="inline">求
<lb ed="C" n="0096a14"/>般涅槃。復有異外道說。悉由作者。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096a1414" cb:place="inline"><note place="inline">言一
<lb ed="C" n="0096a15"/>切性相皆是有作</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096a1508" cb:place="inline">見一切性<anchor xml:id="nkr_note_add_0096a1501" n="0096a1501"/><anchor xml:id="beg0096a1501" n="0096a1501"/>已<anchor xml:id="end0096a1501"/>。言此是般涅
<lb ed="C" n="0096a16"/>槃。作如是覺。法無我見非分。彼無解
<lb ed="C" n="0096a17"/>脫。此諸聲聞乘無間外道種性。不出
<lb ed="C" n="0096a18"/>出覺。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096a1803" cb:place="inline"><note place="inline">於未出中作出離想故曰不出出覺</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096a1817" cb:place="inline">爲轉彼惡見
<lb ed="C" n="0096a19"/>故。應當修學。大慧。緣覺乘無間種性
<lb ed="C" n="0096a20"/>者。若聞說各別緣無間。擧身毛竪。悲
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0096b" n="0096b"/>
<lb ed="C" n="0096b01"/>泣流淚。不相近緣。所有不著。種種自
<lb ed="C" n="0096b02"/>身種種神通。若離若合種種變化。聞
<lb ed="C" n="0096b03"/>說是時其心隨入。若知彼緣覺乘無
<lb ed="C" n="0096b04"/>閒種性<anchor xml:id="nkr_note_add_0096b0401" n="0096b0401"/><anchor xml:id="beg0096b0401" n="0096b0401"/>已<anchor xml:id="end0096b0401"/>。隨順爲說緣覺之乘。是名
<lb ed="C" n="0096b05"/>緣覺乘無間種性相。大慧。彼如來乘
<lb ed="C" n="0096b06"/>無間種性有四種。謂自性法無間種
<lb ed="C" n="0096b07"/>性。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096b0702" cb:place="inline"><note place="inline">自性法謂一切性彼自有性離性非性見</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096b0718" cb:place="inline">離自性法無
<lb ed="C" n="0096b08"/>間種性。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096b0804" cb:place="inline"><note place="inline">自性法所以遣妄至此又當離之</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096b0817" cb:place="inline">得自覺聖
<lb ed="C" n="0096b09"/>無間種性。外刹殊勝無間種性。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096b0913" cb:place="inline"><note place="inline">自覺卽無
<lb ed="C" n="0096b10"/>相三昧外刹則塵塵三昧</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096b1011" cb:place="inline">若聞此四事一一說時。
<lb ed="C" n="0096b11"/>及說自心現身財建立不思議境界
<lb ed="C" n="0096b12"/>時。心不驚怖者。是名如來乘無間種
<lb ed="C" n="0096b13"/>性相。大慧。不定種性者。謂說彼三種
<lb ed="C" n="0096b14"/>時。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096b1402" cb:place="inline"><note place="inline">未到如來乘無間故言三種而<anchor xml:id="nkr_note_add_0096b1401" n="0096b1401"/><anchor xml:id="beg0096b1401" n="0096b1401"/>已<anchor xml:id="end0096b1401"/></note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096b1415" cb:place="inline">隨說而入。隨彼
<lb ed="C" n="0096b15"/>而成。此是初治地者。謂種性建立。爲
<lb ed="C" n="0096b16"/>超入無所有地故作是建立。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096b1612" cb:place="inline"><note place="inline">謂雖隨種性建
<lb ed="C" n="0096b17"/>立要之不着聲聞緣覺之乘故能超入無所有地無所有地初地菩薩也
<lb ed="C" n="0096b18"/>故云此是初治地者</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096b1809" cb:place="inline">彼自覺藏者。自煩惱習淨。
<lb ed="C" n="0096b19"/>見法無我。得三昧樂住聲聞。當得如
<lb ed="C" n="0096b20"/>來最勝之身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096b2006" cb:place="inline"><note place="inline">自覺藏謂不定種性中能自覺者也雖得三昧
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0096c" n="0096c"/>
<lb ed="C" n="0096c01"/>樂而住聲聞至此當證佛地故曰當得</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096c0116" cb:place="inline">爾時世尊欲重
<lb ed="C" n="0096c02"/>宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="C" n="0096c03"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0096c0301"><l>須陀槃那果</l><l>往來及不還</l>
<lb ed="C" n="0096c04"/><l>逮得阿羅漢</l><l>是等心惑亂</l>
<lb ed="C" n="0096c05"/><l>三乘與一乘</l><l>非乘我所說</l>
<lb ed="C" n="0096c06"/><l>愚夫少智慧</l><l>諸聖遠離寂</l></lg></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096c0611" cb:place="inline"><note place="inline">聖亦
<lb ed="C" n="0096c07"/>不滯於寂故曰遠離</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0096c08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgC097p0096c0801"><l>第一義法門</l><l>遠離於二敎</l>
<lb ed="C" n="0096c09"/><l>住於無所有</l><l>何建立三乘</l>
<lb ed="C" n="0096c10"/><l>諸禪無量等</l><l>無色三摩提</l>
<lb ed="C" n="0096c11"/><l>受想悉寂滅</l><l>亦無有心量</l></lg></cb:div>
<lb ed="C" n="0096c12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096c1201"><note place="inline">頌曰五般無間有差殊見性還歸各別塗緣覺妄隨神化勝聲聞空斷陰
<lb ed="C" n="0096c13"/>雲麤滿懷了了他無性外刹塵塵用不殊方顯如來眞種性更無心量可名模</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0096c14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一闡提差別分第十二</cb:mulu><head>一闡提差別分第十二</head>
<lb ed="C" n="0096c15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096c1501">大慧。彼一闡提。非一闡提。世間解脫
<lb ed="C" n="0096c16"/>誰轉。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0096c1603" cb:place="inline"><note place="inline">謂世間皆有解脫之性若非一闡提則世間解脫誰復背轉以
<lb ed="C" n="0096c17"/>一闡提者於善法中不生信心故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0096c1714" cb:place="inline">大慧。一闡提有二
<lb ed="C" n="0096c18"/>種。一者捨一切善根。及於無始衆生
<lb ed="C" n="0096c19"/>發願。云何捨一切善根。謂謗菩薩藏
<lb ed="C" n="0096c20"/>及作惡言。此非隨順修多羅毗尼解
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0097a" n="0097a"/>
<lb ed="C" n="0097a01"/>脫之說。捨一切善根故不般涅槃。二
<lb ed="C" n="0097a02"/>者菩薩本自願方便故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097a0210" cb:place="inline"><note place="inline">謂本意自願涅槃樂</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097a0218" cb:place="inline">非
<lb ed="C" n="0097a03"/>不般涅槃一切衆生而般涅槃。彼般
<lb ed="C" n="0097a04"/>涅槃。是名不般涅槃法相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097a0411" cb:place="inline"><note place="inline">涅槃法相乃眞解脫
<lb ed="C" n="0097a05"/>解脫者空無相無願今也本自願方便非不欲涅槃一切衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a0501" n="0097a0501"/><anchor xml:id="beg0097a0501" n="0097a0501"/>已<anchor xml:id="end0097a0501"/>而後般
<lb ed="C" n="0097a06"/>涅槃畢竟自着於寂滅之相非無相無願也故曰不涅槃法相若夫如來
<lb ed="C" n="0097a07"/>滅度一切衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a0701" n="0097a0701"/><anchor xml:id="beg0097a0701" n="0097a0701"/>已<anchor xml:id="end0097a0701"/>而無有一衆生實滅度者以無相無願故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097a0724" cb:place="inline">此亦
<lb ed="C" n="0097a08"/>到一闡提趣。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097a0806" cb:place="inline"><note place="inline">此非爲捨善根者說故曰亦到一闡提趣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097a0822" cb:place="inline">大
<lb ed="C" n="0097a09"/>慧白佛言世尊。此中云何畢竟不般
<lb ed="C" n="0097a10"/>涅槃。佛吿大慧。菩薩一闡提者。知一
<lb ed="C" n="0097a11"/>切法本來般涅槃<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a1101" n="0097a1101"/><anchor xml:id="beg0097a1101" n="0097a1101"/>已<anchor xml:id="end0097a1101"/>。畢竟不般涅槃
<lb ed="C" n="0097a12"/>而非捨一切善根一闡提也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097a1212" cb:place="inline"><note place="inline">謂知一切本來
<lb ed="C" n="0097a13"/>涅槃<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a1301" n="0097a1301"/><anchor xml:id="beg0097a1301" n="0097a1301"/>已<anchor xml:id="end0097a1301"/>而自著於寂滅之相是墮斷見故曰畢竟不般涅槃</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097a1324" cb:place="inline">大慧。
<lb ed="C" n="0097a14"/>捨一切善根一闡提者。復以如來神
<lb ed="C" n="0097a15"/>力故。或時善根生。所以者何。謂如來
<lb ed="C" n="0097a16"/>不捨一切衆生故。以是故菩薩一闡
<lb ed="C" n="0097a17"/>提不般涅槃。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097a1706" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰惟有慈悲一闡提度他迷者自還迷若論
<lb ed="C" n="0097a18"/>捨善猶能轉菩薩都無趣寂期</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0097a19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三自性差別分第十三</cb:mulu><head>三自性差別分第十三</head>
<lb ed="C" n="0097a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097a2001">復次大慧。菩薩摩訶薩當善三自性。</p></cb:div>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0097b" n="0097b"/>
<lb ed="C" n="0097b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097b0101"><note place="inline">本來空寂所有性相如幻如夢彼皆自爾如來無攝取之情亦無滅之之
<lb ed="C" n="0097b02"/>想經言性自性皆如此</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097b0210" cb:place="inline">云何三自性。謂妄想自
<lb ed="C" n="0097b03"/>性。緣起自性。成自性。大慧。妄想自性
<lb ed="C" n="0097b04"/>從相生。大慧白佛言世尊。云何妄想
<lb ed="C" n="0097b05"/>自性從相生。</p>
<lb ed="C" n="0097b06"/><p xml:id="pC097p0097b0601">佛吿大慧。緣起自性事相相。行顯現
<lb ed="C" n="0097b07"/>事相相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097b0704" cb:place="inline"><note place="inline">緣起謂心從緣起顯現謂所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0097b0701" n="0097b0701"/><anchor xml:id="beg0097b0701" n="0097b0701"/>已<anchor xml:id="end0097b0701"/>著於彼事相之相而計
<lb ed="C" n="0097b08"/>著之故曰事相相</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097b0808" cb:place="inline">計著有二種妄想自性。如
<lb ed="C" n="0097b09"/>來應供等正覺之所建立。謂名相計
<lb ed="C" n="0097b10"/>著相。及事相計著相。名相計著相者。
<lb ed="C" n="0097b11"/>謂內外法計著。事相計著相者。謂卽
<lb ed="C" n="0097b12"/>彼如是內外自共相計著。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097b1211" cb:place="inline"><note place="inline">名虛而事實故有二
<lb ed="C" n="0097b13"/>種相之異</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097b1305" cb:place="inline">是名二種妄想自性相。若依若
<lb ed="C" n="0097b14"/>緣生。是名緣起。云何成自性。謂離名
<lb ed="C" n="0097b15"/>相事相妄想。聖智所得。及自覺聖智
<lb ed="C" n="0097b16"/>趣所行境界。是名成自性如來藏心。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0097b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097b1701"><note place="inline">惟自覺聖乃可言成自性惟成自性乃可言如來藏心</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097b1722" cb:place="inline">爾時世
<lb ed="C" n="0097b18"/>尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="C" n="0097b19"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0097b1901"><l>名相覺相</l><l>自性二相</l>
<lb ed="C" n="0097b20"/><l>正智如如</l><l>是則成相</l></lg>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0097c" n="0097c"/>
<lb ed="C" n="0097c01"/><p xml:id="pC097p0097c0101">大慧。是名觀察五法自性相經。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c0113" cb:place="inline"><note place="inline">此楞伽之
<lb ed="C" n="0097c02"/>異名</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097c0203" cb:place="inline">自覺聖智趣所行境界。汝等菩薩
<lb ed="C" n="0097c03"/>應當修學。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c0305" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰二般妄想性無窮緣起依他妄亦同惟有離名
<lb ed="C" n="0097c04"/>成自性吹毛寶劒但揮空</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0097c05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">觀二無我分第十四</cb:mulu><head>觀二無我分第十四</head>
<lb ed="C" n="0097c06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097c0601">復次大慧。菩薩摩訶薩善觀二種無
<lb ed="C" n="0097c07"/>我相。云何二種無我相。謂人無我。及
<lb ed="C" n="0097c08"/>法無我。云何人無我。謂離我我所。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c0814" cb:place="inline"><note place="inline">人無
<lb ed="C" n="0097c09"/>我者則能離我我所其所離者謂如下文所述</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097c0919" cb:place="inline">陰界入聚。無
<lb ed="C" n="0097c10"/>知業愛生。眼色等攝受計著生識。謂
<lb ed="C" n="0097c11"/>一切諸根自心現器身藏。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c1111" cb:place="inline"><note place="inline">由陰界入聚卽生無
<lb ed="C" n="0097c12"/>知業愛由攝受眼色等而計著之卽生一切業識以此知一切諸根皆由
<lb ed="C" n="0097c13"/>自心現出形器身財也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097c1310" cb:place="inline">自妄想相施設顯示。如
<lb ed="C" n="0097c14"/>河流如種子。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c1406" cb:place="inline"><note place="inline">生出不<anchor xml:id="nkr_note_add_0097c1401" n="0097c1401"/><anchor xml:id="beg0097c1401" n="0097c1401"/>已<anchor xml:id="end0097c1401"/></note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097c1410" cb:place="inline">如燈。如風。如雲。刹
<lb ed="C" n="0097c15"/>那展轉壞。躁動如猿猴。樂不淨處如
<lb ed="C" n="0097c16"/>飛蠅。無厭足如風火。無始虛僞習氣
<lb ed="C" n="0097c17"/>因如汲水輪。生死趣有輪。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c1711" cb:place="inline"><note place="inline">以有虛僞習氣之因
<lb ed="C" n="0097c18"/>乃有生死輪轉之趣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097c1809" cb:place="inline">種種身色如幻術神呪。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c1818" cb:place="inline"><note place="inline">幻則
<lb ed="C" n="0097c19"/>現出不實呪則無而忽有</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097c1911" cb:place="inline">機發像起。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c1915" cb:place="inline"><note place="inline">如機括之發不可禦如鏡
<lb ed="C" n="0097c20"/>之像因彼而現</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0097c2007" cb:place="inline">善彼相知。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0097c2011" cb:place="inline"><note place="inline">善彼相知謂善知彼相皆當遠離以
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0098a" n="0098a"/>
<lb ed="C" n="0098a01"/>前一離字該之若能善知卽能遠離非假於滅之之斷見故但曰善彼相
<lb ed="C" n="0098a02"/>知而<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a0201" n="0098a0201"/><anchor xml:id="beg0098a0201" n="0098a0201"/>已<anchor xml:id="end0098a0201"/></note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098a0204" cb:place="inline">是名人無我智。云何法無我智。
<lb ed="C" n="0098a03"/>謂覺陰界入妄想相自性。如陰界入
<lb ed="C" n="0098a04"/>離我我所。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098a0405" cb:place="inline"><note place="inline">陰界妄想自性人也能覺而離之使離我我所則人
<lb ed="C" n="0098a05"/>無我矣覺而離之者法也於其覺性又當離之亦如陰界入之離我我所
<lb ed="C" n="0098a06"/>然後法無我矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098a0607" cb:place="inline">陰界入積聚。因業愛繩縛。展
<lb ed="C" n="0098a07"/>轉相緣。生無動搖。諸法亦爾。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098a0712" cb:place="inline"><note place="inline">陰界積聚本皆
<lb ed="C" n="0098a08"/>無性因於業愛其縛如繩展轉相緣生於無動搖之境此人無我者之善
<lb ed="C" n="0098a09"/>觀也一切法性本亦寂然因於愛取攬攝而生所生之境本亦不動法無
<lb ed="C" n="0098a10"/>我者所觀亦然故曰諸法亦爾</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098a1013" cb:place="inline">離自共相不實妄想
<lb ed="C" n="0098a11"/>相妄想力。是凡夫生。非聖賢也。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098a1113" cb:place="inline"><note place="inline">一切虛僞
<lb ed="C" n="0098a12"/>故曰不實妄想相如河流種子是也爲彼驅使故曰妄想力如機發繩縛
<lb ed="C" n="0098a13"/>是也但能離此則知人無我而<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a1301" n="0098a1301"/><anchor xml:id="beg0098a1301" n="0098a1301"/>已<anchor xml:id="end0098a1301"/>此凡夫所能離爾故曰非聖賢也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098a1327" cb:place="inline">心
<lb ed="C" n="0098a14"/>意識五法自性離故。菩薩摩訶薩當
<lb ed="C" n="0098a15"/>善分別一切法無我。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098a1509" cb:place="inline"><note place="inline">心意識五法自性離卽至法無
<lb ed="C" n="0098a16"/>我矣故繼之以菩薩當分別一切法無我也言菩薩當分別法無我凢以
<lb ed="C" n="0098a17"/>別其善人無我者二乘與凡夫爾</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098a1714" cb:place="inline">善法無我菩薩。不
<lb ed="C" n="0098a18"/>久當得初地菩薩無所有觀地相。觀
<lb ed="C" n="0098a19"/>察開覺歡喜。次第漸進。超九地相。明
<lb ed="C" n="0098a20"/>得法雲地。於彼建立無量寶莊嚴。大
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0098b" n="0098b"/>
<lb ed="C" n="0098b01"/>寶蓮華王像。大寶宮殿。幻自性境界
<lb ed="C" n="0098b02"/>修習生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098b0204" cb:place="inline"><note place="inline">一切法如幻彼幻惟自性覺彼如幻自性則一切法如幻
<lb ed="C" n="0098b03"/>矣至法雲地方知法如幻乃不住虛寂而建立一切慈悲法行卽大寶蓮
<lb ed="C" n="0098b04"/>華王像等是也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098b0407" cb:place="inline">於彼而坐。同一像類。諸最勝
<lb ed="C" n="0098b05"/>子眷屬圍繞。從一切佛刹來佛手灌
<lb ed="C" n="0098b06"/>頂。如轉輪聖王太子灌頂。超佛子地。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0098b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098b0701"><note place="inline">第十地曰佛子</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098b0707" cb:place="inline">到自覺聖法趣。當得如來自
<lb ed="C" n="0098b08"/>在法身。見法無我故。是名法無我相。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0098b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098b0901"><note place="inline">聲聞地前皆未能了法無我故未能證如來自在法身於此始言當得如
<lb ed="C" n="0098b10"/>來法身</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098b1004" cb:place="inline">汝等諸菩薩應當修學。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098b1013" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰如來實相
<lb ed="C" n="0098b11"/>等無差學者紛然亂似麻將謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0098b1101" n="0098b1101"/><anchor xml:id="beg0098b1101" n="0098b1101"/>已<anchor xml:id="end0098b1101"/>除人陰界誰知又被法雲遮慧燈自是
<lb ed="C" n="0098b12"/>無狂燄定水從何覓覺花萬法了知如幻化莊嚴端坐法王家</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0098b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">離建立誹謗分第十五</cb:mulu><head>離建立誹謗分第十五</head>
<lb ed="C" n="0098b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098b1401">爾時大慧菩薩復白佛言世尊。建立
<lb ed="C" n="0098b15"/>誹謗相唯願說之。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098b1508" cb:place="inline"><note place="inline">本來空寂妄有所立曰建立或觀建
<lb ed="C" n="0098b16"/>立自無所得而生誹謗故曰誹謗皆不明心量故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098b1620" cb:place="inline">令我及諸
<lb ed="C" n="0098b17"/>菩薩離建立誹謗二邊惡見。疾得阿
<lb ed="C" n="0098b18"/>耨多羅三藐三菩提。覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0098b1801" n="0098b1801"/><anchor xml:id="beg0098b1801" n="0098b1801"/>已<anchor xml:id="end0098b1801"/>。離常建立
<lb ed="C" n="0098b19"/>斷誹謗見。不謗正法。爾時世尊受大
<lb ed="C" n="0098b20"/>慧菩薩請<anchor xml:id="nkr_note_add_0098b2001" n="0098b2001"/><anchor xml:id="beg0098b2001" n="0098b2001"/>已<anchor xml:id="end0098b2001"/>而說偈言。</p>
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0098c" n="0098c"/>
<lb ed="C" n="0098c01"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0098c0101"><l>建立及誹謗</l><l>無有彼心量</l>
<lb ed="C" n="0098c02"/><l>身受用建立</l><l>及心不能知</l>
<lb ed="C" n="0098c03"/><l>愚癡無智慧</l><l>建立及誹謗</l></lg>
<lb ed="C" n="0098c04"/><p xml:id="pC097p0098c0401">爾時世尊於此偈義。復重顯示。吿大
<lb ed="C" n="0098c05"/>慧言。有四種非有有建立。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098c0511" cb:place="inline"><note place="inline">本來非有以妄想而
<lb ed="C" n="0098c06"/>有建立故曰非有有建立</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098c0611" cb:place="inline">云何爲四。謂非有相建
<lb ed="C" n="0098c07"/>立。非有見建立。非有因建立。非有性
<lb ed="C" n="0098c08"/>建立。是名四種建立。又誹謗者。謂於
<lb ed="C" n="0098c09"/>彼所立無所得。觀察非分而起誹謗。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0098c10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098c1001"><note place="inline">於前所建立不善觀察卽生斷見而起誹謗</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098c1018" cb:place="inline">是名建立誹
<lb ed="C" n="0098c11"/>謗相。復次大慧。云何非有相建立相。
<lb ed="C" n="0098c12"/>謂陰界入非有自共相而起計著。此
<lb ed="C" n="0098c13"/>如是。此不異。是名非有相建立相。此
<lb ed="C" n="0098c14"/>非有相建立妄想。無始虛僞過。種種
<lb ed="C" n="0098c15"/>習氣計著生。非有見建立相者。若彼
<lb ed="C" n="0098c16"/>如是陰界入我。人衆生壽命長養士
<lb ed="C" n="0098c17"/>夫見建立。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0098c1705" cb:place="inline"><note place="inline">四相之見亦如陰界入之妄想虛僞是無見中而妄
<lb ed="C" n="0098c18"/>立有見</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0098c1804" cb:place="inline">是名非有見建立相。非有因建
<lb ed="C" n="0098c19"/>立相者。謂初識無因。生後不實如幻。
<lb ed="C" n="0098c20"/>本不生。眼色明界念前生。生<anchor xml:id="nkr_note_add_0098c2001" n="0098c2001"/><anchor xml:id="beg0098c2001" n="0098c2001"/>已<anchor xml:id="end0098c2001"/>實已
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0099a" n="0099a"/>
<lb ed="C" n="0099a01"/>還壞。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099a0103" cb:place="inline"><note place="inline">諸識本無所因以眼界色界無明界在念前而生則是於無因
<lb ed="C" n="0099a02"/>中有建立也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099a0206" cb:place="inline">是名非有因建立相。非有性
<lb ed="C" n="0099a03"/>建立相者。謂虛空滅般涅槃。非作計
<lb ed="C" n="0099a04"/>著建立。此離性非性。一切法如兔馬
<lb ed="C" n="0099a05"/>等角。如垂髮現。離有非有。是名非有
<lb ed="C" n="0099a06"/>性建立相。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099a0605" cb:place="inline"><note place="inline">虛空涅槃假名以顯道其本離性及非性兔角垂髮
<lb ed="C" n="0099a07"/>執妄以迷眞本亦離有及非有是皆情計妄立性相故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099a0722" cb:place="inline">建立及
<lb ed="C" n="0099a08"/>誹謗愚夫妄想。不善觀察自心現量。
<lb ed="C" n="0099a09"/>非聖賢也。是故離建立誹謗惡見應
<lb ed="C" n="0099a10"/>當修學。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099a1004" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰佛地難登理謂何只因沉溺斷常河建言謂有應爲
<lb ed="C" n="0099a11"/>病謗法稱無卽是魔湛寂性中離取捨圓明境界絕偏頗須知自覺惟心
<lb ed="C" n="0099a12"/>境鏡本無塵不用磨</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0099a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">隨類普現分第十六</cb:mulu><head>隨類普現分第十六</head>
<lb ed="C" n="0099a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099a1401">復次大慧菩薩摩訶薩善知心意意
<lb ed="C" n="0099a15"/>識五法自性二無我相趣。究竟爲安
<lb ed="C" n="0099a16"/>衆生故作種種類像。如妄想自性處
<lb ed="C" n="0099a17"/>依於緣起。譬如衆色如意寶珠。普現
<lb ed="C" n="0099a18"/>一切諸佛刹土。一切如來大衆集會。悉
<lb ed="C" n="0099a19"/>於其中聽受經法。所謂一切法如幻如
<lb ed="C" n="0099a20"/>夢光影水月。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099a2006" cb:place="inline"><note place="inline">爲安衆生建立萬法猶如色現摩尼以至普現
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0099b" n="0099b"/>
<lb ed="C" n="0099b01"/>佛刹聽受經法亦如幻夢水月未嘗一法有計著性者故龍宮滿字之浩
<lb ed="C" n="0099b02"/>煩而如來云未曾說一字也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099b0212" cb:place="inline">於一法離生滅斷常。
<lb ed="C" n="0099b03"/>及離聲聞緣覺之法。得百千三昧。乃
<lb ed="C" n="0099b04"/>至百千億那由他三昧。得三昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0099b0401" n="0099b0401"/><anchor xml:id="beg0099b0401" n="0099b0401"/>已<anchor xml:id="end0099b0401"/>。遊
<lb ed="C" n="0099b05"/>諸佛刹供養諸佛。生諸天宮宣揚三
<lb ed="C" n="0099b06"/>寶。示現佛身聲聞菩薩大衆圍繞。以
<lb ed="C" n="0099b07"/>自心現量度脫衆生。分別演說外性
<lb ed="C" n="0099b08"/>無性。悉令遠離有無等見。爾時世尊
<lb ed="C" n="0099b09"/>欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="C" n="0099b10"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0099b1001"><l>心量世間</l><l>佛子觀察</l>
<lb ed="C" n="0099b11"/><l>種類之身</l><l>離所作行</l>
<lb ed="C" n="0099b12"/><l>得力神通</l><l>自在成就</l></lg></cb:div>
<lb ed="C" n="0099b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099b1301"><note place="inline">頌曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0099b1301" n="0099b1301"/><anchor xml:id="beg0099b1301" n="0099b1301"/>已<anchor xml:id="end0099b1301"/>圓大智爲懷悲却効衆生性相迷顯示法王諸像類宛如隨衆色
<lb ed="C" n="0099b14"/>摩尼龍宮萬卷聲喧谷行海千門月在池到此徧遊諸佛刹宣揚三寶作
<lb ed="C" n="0099b15"/>天師</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0099b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">空離自性分第十七</cb:mulu><head>空離自性分第十七</head>
<lb ed="C" n="0099b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099b1701">爾時大慧菩薩復請佛言。惟願世尊
<lb ed="C" n="0099b18"/>爲我等說一切法空。無生無二離自
<lb ed="C" n="0099b19"/>性相。我等及餘諸菩薩衆。覺悟是空
<lb ed="C" n="0099b20"/>無生無二離自性相<anchor xml:id="nkr_note_add_0099b2001" n="0099b2001"/><anchor xml:id="beg0099b2001" n="0099b2001"/>已<anchor xml:id="end0099b2001"/>。離有無妄想。
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0099c" n="0099c"/>
<lb ed="C" n="0099c01"/>疾得阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099c0112" cb:place="inline"><note place="inline">說空者多墮斷
<lb ed="C" n="0099c02"/>見墮斷見則有生有二而有自性相大慧於此願聞說空而繼之以無生
<lb ed="C" n="0099c03"/>無二離自性相故如來亦言爲妄想自性計著者說空</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0099c04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099c0401">爾時世尊吿大慧菩薩言。諦聽諦聽。
<lb ed="C" n="0099c05"/>善思念之今當爲汝廣分別說。大慧
<lb ed="C" n="0099c06"/>白佛言。善哉世尊。唯然受敎。</p>
<lb ed="C" n="0099c07"/><p xml:id="pC097p0099c0701">佛吿大慧。空空者卽是妄想自性處。
<lb ed="C" n="0099c08"/>妄想自性計著者說空。無生無二離
<lb ed="C" n="0099c09"/>自性相。大慧。彼略說七種空。謂相空。
<lb ed="C" n="0099c10"/>性自性空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099c1005" cb:place="inline"><note place="inline">前言性自性至此性自性亦空矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099c1018" cb:place="inline">行空。無
<lb ed="C" n="0099c11"/>行空一切法離言說空。第一義聖智
<lb ed="C" n="0099c12"/>大空。彼彼空。云何相空。謂一切性自
<lb ed="C" n="0099c13"/>共相空。觀展轉積聚故分別無性。自
<lb ed="C" n="0099c14"/>共相不生。自他俱性無性故相不住。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0099c15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099c1501"><note place="inline">自他俱見亦皆無性則不住於相矣恐人於無性又生斷見不住相云者
<lb ed="C" n="0099c16"/>非無相也但不住爾</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099c1609" cb:place="inline">是故說一切性相空。是名
<lb ed="C" n="0099c17"/>相空。云何性自性空。謂自<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c1701" n="0099c1701"/><anchor xml:id="beg0099c1701" n="0099c1701"/>己<anchor xml:id="end0099c1701"/>性自性
<lb ed="C" n="0099c18"/>不生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0099c1803" cb:place="inline"><note place="inline">性自性云者爲欲識破外塵還一切性於其自而自己無有性
<lb ed="C" n="0099c19"/>自性想則一切性自性空矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0099c1912" cb:place="inline">是名一切法性自性
<lb ed="C" n="0099c20"/>空。是故說性自性空。云何行空。謂陰
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0100a" n="0100a"/>
<lb ed="C" n="0100a01"/>離我我所。因所成所作業方便生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100a0114" cb:place="inline"><note place="inline">陰之
<lb ed="C" n="0100a02"/>所蘊本離我我所皆因所作方便而生以此知行空</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100a0221" cb:place="inline">是名行空。
<lb ed="C" n="0100a03"/>卽此如是行空。展轉緣起自性無性。
<lb ed="C" n="0100a04"/>是名無行空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100a0406" cb:place="inline"><note place="inline">彼行空者亦無自性故曰無行空</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100a0419" cb:place="inline">云何
<lb ed="C" n="0100a05"/>一切法離言說空。謂妄想自性無言
<lb ed="C" n="0100a06"/>說故。一切法離言說。是名一切法離
<lb ed="C" n="0100a07"/>言說空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100a0704" cb:place="inline"><note place="inline">妄想自性本無言說旣無言說復何所離故曰離言說空</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0100a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100a0801">云何一切法第一義聖智大空。謂得
<lb ed="C" n="0100a09"/>自覺聖智一切見過習氣空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100a0912" cb:place="inline"><note place="inline">能見一切過患
<lb ed="C" n="0100a10"/>曰見過自覺聖智雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0100a1001" n="0100a1001"/><anchor xml:id="beg0100a1001" n="0100a1001"/>已<anchor xml:id="end0100a1001"/>離過患而見過之心未忘雖止見行而習氣未除
<lb ed="C" n="0100a11"/>至此則一切皆空矣</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100a1109" cb:place="inline">是名一切法第一義聖智
<lb ed="C" n="0100a12"/>大空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100a1203" cb:place="inline"><note place="inline">此空爲大故曰大空祖師曰廓然無聖是之謂歟</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100a1222" cb:place="inline">云何
<lb ed="C" n="0100a13"/>彼彼空。謂於彼無彼空。是名彼彼空。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0100a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100a1401"><note place="inline">謂彼中無彼物故言空不知其雖無彼而又有此也盖法自有相何用分
<lb ed="C" n="0100a15"/>別其分別性亦空故曰彼彼空</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100a1513" cb:place="inline">譬如鹿子母舍。無象
<lb ed="C" n="0100a16"/>馬牛羊等。非無比丘衆而說彼空。非
<lb ed="C" n="0100a17"/>舍舍性空。亦非比丘比丘。性空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100a1713" cb:place="inline"><note place="inline">舍本不空
<lb ed="C" n="0100a18"/>故曰非舍空說舍則有舍故非舍性空</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100a1816" cb:place="inline">非餘處無象馬。
<lb ed="C" n="0100a19"/>是名一切法自相。彼於彼無彼。是名
<lb ed="C" n="0100a20"/>彼彼空。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100a2004" cb:place="inline"><note place="inline">有鹿子母舍則舍性非空有比丘衆則比丘性非空雖無
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0100b" n="0100b"/>
<lb ed="C" n="0100b01"/>象馬餘處有之亦非空然皆一切法之自性相又何必言彼無彼當知無
<lb ed="C" n="0100b02"/>彼性亦空矣故曰彼彼空世間法相本來常住謂之無彼未免墮斷故曰
<lb ed="C" n="0100b03"/>是空最麤</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100b0305" cb:place="inline">是名七種空。彼彼空者是空最
<lb ed="C" n="0100b04"/>麤。汝當遠離。大慧。不自生。非不生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100b0414" cb:place="inline"><note place="inline">卽眞
<lb ed="C" n="0100b05"/>而動了無生滅之性故曰不自生非執無生之性若木石然故曰非不生</note>。</p></cb:div>
<lb ed="C" n="0100b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100b0601">除住三昧。是名無生離自性。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100b0612" cb:place="inline"><note place="inline">唯住三昧正受
<lb ed="C" n="0100b07"/>更不立無生之想</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100b0708" cb:place="inline">卽是無生離自性。刹那相
<lb ed="C" n="0100b08"/>續流注及異性。現一切性離自性。是
<lb ed="C" n="0100b09"/>故一切性離自性。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100b0908" cb:place="inline"><note place="inline">刹那之頃流及他性以是而現一切
<lb ed="C" n="0100b10"/>性皆離自性一切性者境也言境則知所謂無生者法也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100b1023" cb:place="inline">云何無
<lb ed="C" n="0100b11"/>二。謂一切法如陰熱。如長短。如黑白。
<lb ed="C" n="0100b12"/>大慧。一切法無二。非於涅槃彼生死。
<lb ed="C" n="0100b13"/>非於生死彼涅槃。異相因有性故。是
<lb ed="C" n="0100b14"/>名無二。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100b1404" cb:place="inline"><note place="inline">萬法體空本無性相涅槃生死豈有二耶苟於涅槃生死
<lb ed="C" n="0100b15"/>有彼此二性則有二相故曰異相因有性故</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100b1518" cb:place="inline">如涅槃生死。
<lb ed="C" n="0100b16"/>一切法亦如是。是故空無生無二離
<lb ed="C" n="0100b17"/>自性相。應當修學。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100b1708" cb:place="inline"><note place="inline">爲有妄想計着故言空以治之然謂
<lb ed="C" n="0100b18"/>之空則無生矣無生有性則反墮斷見謂之空則無二矣無二有性則反
<lb ed="C" n="0100b19"/>墮常見故如來說空而繼之以無生無二又曰離自性相者盖於空之無
<lb ed="C" n="0100b20"/>生無二又當離自性相故也</note>。</p></cb:div><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100b2012" cb:place="inline">爾時世尊欲重宣此
<pb ed="C" xml:id="C097.1821.0100c" n="0100c"/>
<lb ed="C" n="0100c01"/>義而說偈言。</p>
<lb ed="C" n="0100c02"/><lg type="regular" xml:id="lgC097p0100c0201"><l>我常說空法</l><l>遠離於斷常</l>
<lb ed="C" n="0100c03"/><l>生死如幻夢</l><l>而彼業不壞</l>
<lb ed="C" n="0100c04"/><l>虛空及涅槃</l><l>滅二亦如是</l>
<lb ed="C" n="0100c05"/><l>愚夫作妄想</l><l>諸聖離有無</l></lg></cb:div>
<lb ed="C" n="0100c06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100c0601"><note place="inline">頌曰衆生妄想未消除諸佛談空爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0100c0601" n="0100c0601"/><anchor xml:id="beg0100c0601" n="0100c0601"/>斂<anchor xml:id="end0100c0601"/>麤湏到不生仍不二更無自性卽
<lb ed="C" n="0100c07"/>無虞有心未解袪常斷離性方能度有無若是大空何所證冰霜一點在
<lb ed="C" n="0100c08"/>紅爐</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0100c09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">離言卽義分第十八</cb:mulu><head>離言卽義分第十八</head>
<lb ed="C" n="0100c10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pC097p0100c1001">爾時世尊復吿大慧菩薩言。空無生
<lb ed="C" n="0100c11"/>無二離自性相。普入諸佛一切修多
<lb ed="C" n="0100c12"/>羅。凡所有經悉說此義。諸修多羅悉
<lb ed="C" n="0100c13"/>隨衆生希望心故爲分別說顯示其
<lb ed="C" n="0100c14"/>義。而非眞實在於言說。如鹿渴想誑
<lb ed="C" n="0100c15"/>惑群鹿。鹿於彼相計著水性。而彼無
<lb ed="C" n="0100c16"/>水。如是一切修多羅所說諸法。爲令
<lb ed="C" n="0100c17"/>愚夫發歡喜故。非實聖智在於言說。
<lb ed="C" n="0100c18"/>是故當依於義。莫着言說。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pC097p0100c1811" cb:place="inline"><note place="inline">頌曰覺皇不捨大慈
<lb ed="C" n="0100c19"/>悲言說紛紜爲止啼若到岸頭何用筏休如渴鹿妄生疑</note>。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="C" n="0100c20"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>楞伽經纂卷第一<note place="inline">下</note>　　　　阿</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0081a0301" to="#end0081a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0081b0701" to="#end0081b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">軸</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB28916">䡒</g></rdg></app>
<app from="#beg0081b0702" to="#end0081b0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0081c0401" to="#end0081c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB00145">㝹</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00144">㝹</g></rdg></app>
<app from="#beg0081c0402" to="#end0081c0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB00145">㝹</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00144">㝹</g></rdg></app>
<app from="#beg0082c2001" to="#end0082c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0083b0701" to="#end0083b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085a1901" to="#end0085a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB00145">㝹</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00144">㝹</g></rdg></app>
<app from="#beg0085b0801" to="#end0085b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB00145">㝹</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00144">㝹</g></rdg></app>
<app from="#beg0085b0802" to="#end0085b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB00145">㝹</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00144">㝹</g></rdg></app>
<app from="#beg0085b0901" to="#end0085b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB00145">㝹</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00144">㝹</g></rdg></app>
<app from="#beg0085c0101" to="#end0085c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086b0401" to="#end0086b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB00145">㝹</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00144">㝹</g></rdg></app>
<app from="#beg0086b0402" to="#end0086b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB00145">㝹</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB00144">㝹</g></rdg></app>
<app from="#beg0087c1801" to="#end0087c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088a1601" to="#end0088a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088a2001" to="#end0088a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b1101" to="#end0088b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b1301" to="#end0088b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b2001" to="#end0088b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088c0801" to="#end0088c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088c1001" to="#end0088c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088c1501" to="#end0088c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090c1701" to="#end0090c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091b1001" to="#end0091b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091b1002" to="#end0091b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091b1401" to="#end0091b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092b0601" to="#end0092b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093a1901" to="#end0093a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093c0601" to="#end0093c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093c0602" to="#end0093c0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094b0201" to="#end0094b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094b1801" to="#end0094b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094c0401" to="#end0094c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094c0501" to="#end0094c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0095a1001" to="#end0095a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0095a1301" to="#end0095a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096a0901" to="#end0096a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096a1001" to="#end0096a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096a1501" to="#end0096a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096b0401" to="#end0096b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096b1401" to="#end0096b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a0501" to="#end0097a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a0701" to="#end0097a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a1101" to="#end0097a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a1301" to="#end0097a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097b0701" to="#end0097b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097c1401" to="#end0097c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098a0201" to="#end0098a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098a1301" to="#end0098a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098b1101" to="#end0098b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098b1801" to="#end0098b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098b2001" to="#end0098b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098c2001" to="#end0098c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099b0401" to="#end0099b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099b1301" to="#end0099b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099b2001" to="#end0099b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099c1701" to="#end0099c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0100a1001" to="#end0100a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0100c0601" to="#end0100c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0081a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081a0301">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0081b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081b0701">軸【CB】，<g ref="#CB28916">䡒</g>【中華】</note>
<note n="0081b0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081b0702">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0081c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081c0401"><g ref="#CB00145">㝹</g>【CB】，<g ref="#CB00144">㝹</g>【中華】</note>
<note n="0081c0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0081c0402"><g ref="#CB00145">㝹</g>【CB】，<g ref="#CB00144">㝹</g>【中華】</note>
<note n="0082c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0082c2001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0083b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0083b0701">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0085a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0085a1901"><g ref="#CB00145">㝹</g>【CB】，<g ref="#CB00144">㝹</g>【中華】</note>
<note n="0085b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0085b0801"><g ref="#CB00145">㝹</g>【CB】，<g ref="#CB00144">㝹</g>【中華】</note>
<note n="0085b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0085b0802"><g ref="#CB00145">㝹</g>【CB】，<g ref="#CB00144">㝹</g>【中華】</note>
<note n="0085b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0085b0901"><g ref="#CB00145">㝹</g>【CB】，<g ref="#CB00144">㝹</g>【中華】</note>
<note n="0085c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0085c0101">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0086b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0086b0401"><g ref="#CB00145">㝹</g>【CB】，<g ref="#CB00144">㝹</g>【中華】</note>
<note n="0086b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0086b0402"><g ref="#CB00145">㝹</g>【CB】，<g ref="#CB00144">㝹</g>【中華】</note>
<note n="0087c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0087c1801">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0088a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088a1601">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0088a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088a2001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0088b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b1101">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0088b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b1301">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0088b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b2001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0088c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088c0801">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0088c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088c1001">己【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0088c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088c1501">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0090c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090c1701">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0091b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0091b1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1002">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0091b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1401">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0092b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0092b0601">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0093a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093a1901">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0093c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093c0601">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0093c0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093c0602">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0094b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0094b0201">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0094b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0094b1801">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0094c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0094c0401">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0094c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0094c0501">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0095a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0095a1001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0095a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0095a1301">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0096a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096a0901">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0096a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096a1001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0096a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096a1501">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0096b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096b0401">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0096b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096b1401">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0097a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097a0501">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0097a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097a0701">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0097a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097a1101">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0097a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097a1301">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0097b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097b0701">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0097c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097c1401">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0098a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098a0201">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0098a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098a1301">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0098b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098b1101">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0098b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098b1801">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0098b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098b2001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0098c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098c2001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0099b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0099b0401">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0099b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0099b1301">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0099b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0099b2001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0099c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0099c1701">己【CB】，已【中華】</note>
<note n="0100a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0100a1001">已【CB】，巳【中華】</note>
<note n="0100c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0100c0601">斂【CB】，歛【中華】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>